ابو الفتوح رازى گويد : بعضى از مفسّران گفتهاند عبد الله بن سلام است ، و بيشتر از مفسّران از قدماء و محدّثان و اهل اخبار و اسناد و روايات از موافقان و مخالفان برآنند كه حضرت اميرالمؤمنين على است « 1 »
و زمخشرى گويد : مراد كسى است كه علم قرآن در نزد اوست ، و قرآن با اين نظم عجيب و معجزه كه تمام قواى بشر را از تهيه مثل آن از كار انداخته است . و سپس به عنوان « و قيل » ساير احتمالات و اقوال را بيان كرده است « 2 »
مرور اجمالى بر سورهء مباركة رعد
و ما قبل از اينكه در روايات وارده در اين آيه از عامّه و خاصّه وارد شويم و نيز قبل از اينكه احتمالات و اقوالى كه در اين آيه داده شده است بيان كنيم لازماست يك سير اجمالى در تمام اين سوره مباركه ( سوره رعد ) بنمائيم تا موقعيت آيه مورد بحث مشخّص شود ، و اين سير خود به خود جواب گوى بعض از احتمالات يا اقوال خواهد بود .
نزول اين سوره براى اثبات حقانيّت كتاب الهى قرآن كريم است در مقابل منكرين كه قرآن را به عنوان معجزه نپذيرفتند و از رسول خدا " صلى الله عليه و آله و سلم " معجزه ديگرى محسوس و مشهود كه از آسمان نازل شود درخواست مىنمودند . آيات اين سوره از اوّل تا به آخر همه متّصل و مرتبط به يكديگر بوده و مانند دانههاى لؤلؤ كه به يك رشته كشيده شده باشند يك شكل خاصّ و هيئت نيكوئى را تشكيل مىدهد . اوّل آن به آخر و آخر آن به اوّل ناظر و مربوط است ، و آيه مورد بحث ما در آخر سوره قرار گرفته و جوابگوى تمام ايرادات مشركين است به طورى كه اگر آن آيه را برداريم اين سوره ناقص و مانند كاسهء شكستهاى مىشود و از اوج عظمت و رفعت خود سقوط مىنمايد .
آيه اوّل اين سوره با اين خطاب شروع مىشود :
المر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ .
« اين است آيات قرآن مجيد ، و اين آياتى كه از پروردگار تو بر تو فرود مىآيد حقّ است و ليكن اكثر مردم ايمان نمىآورند . »
بعد شروع مىكند به معرّفى خدا كه اواست كه آسمانها را بدون ستون مشهود
هامش
( 1 ) . تفسير ابو الفتوح ج 6 ص 503 .
( 2 ) . تفسير كشاف ج 2 ص 536 .