سنّت و وحى و امّامت و واقعيّت را به خاك نسيان سپردند ، بر همان طريقه و سنّت آل فرعون ، يا يكسره به سوى دنيا و اعتباريّات آن گرايش پيدا نموده و بر آن تكيه نمودند ، و يا يكسره از دين دست برداشته و راه منافرت و مباينت پيمودند . »
و در نامهاى كه به مالك اشتر مىنويسد مىفرمايد :
فَلَمّا مَضى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ( يعنى محمّدا ) تَنازَعَ الْمُسْلِمُونَ الْأَمْر مِنْ بَعْدِهِ . فَوَ اللّهِ مَا كانَ يُلْقى فى رُوعى وَ لا يَخْطُرُ بِبالى أَنَّ الْعَرَبَ تُزْعِجُ هذَا الْامْرَ مِنْ بَعْدِهِ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عَنْ أَهْلِ بَيْتِهِ ، وَ لا انَّهُمْ مُنَحُّوهُ عَنِّى مِنْ بَعْدِهِ ، فَما راعَنى إلَّا انْثِيالُ النّاسِ عَلى فُلانٍ يُبايعُونَهُ ، فَأمْسَكْتُ يَدى حَتّى رَأَيْتُ راجِعَةَ النّاسِ قَدْ رَجَعَتْ عَنِ الْإسْلام يَدْعُونَ الى مَحْقٍ دينِ مُحَمَّدٍ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فَخَشيتُ انْ لَمْ انْصُرِ الْاسْلامَ وَ أهْلَهُ أَنْ أَرى فيهِ ثَلْما أَوْ هَدْماً تَكُونُ الْمُصيبَةُ بِهِ عَلَىَّ أَعْظَمَ مِنْ فَوْتِ وِلايَتِكُمُ التَّى إنَّما هِىَ مَتاعُ أَيَّامٍ قَلائِلَ يَزُولُ مِنْها ما كانَ كَما يَزُولُ السَّرابُ أوْ كَما يَتَقَشَّعُ السَّحابُ ، فَنَهَضْتُ فى تِلْكَ الْأَحْداثِ حَتّى زاحَ الْباطِلُ وَ زَهَقَ ، وَ اطْمَأَنَّ الدِّينُ وَ تَنَهْنَهَ « 1 »
« چون رسول خدا رحلت نمود مسلّماًنان در امر ولايت و امّامت بعد از او نزاع نمودند ، سوگند به خدا كه هيچگاه به دل من خطور نمىكرد و چنين خاطرهاى را تصوّر نمىنمودم كه عرب بعد از رسول خدا امر ولايت را از اهل بيت او جدا كند و از من بگرداند و هيچ ترس و خوفى نداشتم مگر آنكه مىديدم مردم يكسره براى بيعت با ابوبكر روان شدهاند ، سپس من دست از مبارزه و منازعه براى ولايت كشيدم تا زمانى كه ديدم مردمى كه بر عليه من قيام كرده و امّامت را از من گردانيده بودند از اسلام برگشتند و مردم را به نابودى دين محمّد مىخوانند ، سپس ترسيدم كه اگر اسلام و پيروانش را يارى ننمايم در اسلام شكافى يا خرابى پيدا شود كه مصيبت بر آن از مصيبت بر فوت امّارت و حكومت بر شما گرانتر باشد ؛ ولايتى كه چند روزى بيش دوام ندارد و مانند سراب زائل گردد يا مانند ابرها در آسمان متفرّق و پاره پاره پراكنده گردد ، پس من در چنين موقعيّتى قيام نمودم تا باطل از بين رفت و نابود شده و حقّ استقرار يافت و از دستبرد متعدّيان محفوظ ماند . »
هامش
( 1 ) « نهج البلاغه » باب الكتب ص 119 از چاپ عبده مصر .