إِلهٌ واحِدٌ
. و نبوّت عبارت است از گفتارش :
إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ
و گفتارش :
فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً
تا آخر . و معاد عبارت است از گفتارش :
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ .
در اين گفتار خداوند تعالى :
قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحى إِلَيَّ أَنَّما إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ
، حصر اوّل ، حصر رسول الله است در بشريّت كه مماثل مىباشد با بشريّت مردم ؛ كه زياده از آن چيزى را دارا نيست ، و در قبال آنچه را كه گمان مىكنند كه ادّعاى نبوّت مستلزم ادّعاى كينونت الهى و قدرت غيبيّه است ، رسول خدا براى خود چيزى را ادّعا نمىنمايد .
و از همين جهت بوده است كه مطالب و امورى را بر رسول الله اقتراح و پيشنهاد مىكردهاند كه غير از خدا كسى را بر آن علم نبوده است و غير از خدا احدى قدرت و توانائى آن را نداشته است ، و ليكن آن حضرت صلّى الله عليه و آله جميع آنها را به امر خدا از خود نفى مىنموده است ، و براى خود چيزى را اثبات نمىنمود مگر آنكه فقط به وى وحى مىشده است را .
و حصر دوّم ، حصر الوهيّت مىباشد در الهى كه واحد است ، و آلههء ايشان وجود و اثرى ندارند ؛ و اين توحيد است كه ناطق است به آنكه إله و معبود همه ، إله و معبود واحد است .
و گفتار خداوند :
فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ
تا آخر آيه ، مشتمل است بر اجمال دعوت دينيّه كه آن عمل صالح مىباشد براى خداوند وحدَه لا شريكَ لَه . و اين را خداوند متفرّع نموده است بر اميد و رجاى ديدار و لقاى حضرت ربّ تعالى كه بازگشتِ بسوى اوست . چرا كه اگر حساب و جزاء در ميانه نبوده باشد ، موجبى براى اخذ به دين و تلبّس به اعتقاد و عمل وجود ندارد تا كه دعوت بسوى آن كند ؛ همانطور كه خداى تعالى فرموده است :
إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا