كفران بپردازيد ، عذاب من بسيار سخت است » ، « 28 » بنا بر اين به كار بردن پاسخ « لا بشىء من آلائك ربّ أكذّب » ملازم با شكر نعمت است ، و اين بدان معنى است كه عملا به نعمت بودن آن اعتراف كردهايم ، و اين كه از جانب خدا است و با گفتار از او شكرگزارى مىكنيم و دستور او را به كار مىبنديم ، و تصديق به آلاء پروردگارمان همين است .
شرح آيات :
[ 19 - 21 ] و از جا به جا شدن نقاط برآمدن و فرو رفتن خورشيد در آسمان ، قرآن ما را به آبهاى درياها انتقال مىدهد كه آب بعضى از آنها با يكديگر برخورد پيدا مىكند بدون آن كه با تجاوز و طغيانى همراه باشد .
/ 306
مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيانِ * بَيْنَهُما بَرْزَخٌ لا يَبْغِيانِ
« دو دريا به يكديگر تلاقى پيدا مىكنند * و ميان آن دو مانعى است تا به يكديگر آسيب نرسانند . » در آيه اشاره به چند نمود از نمودهاى طبيعى شده است : اولى برخورد كردن آبهاى شور دريا است با آبهاى ديگر شيرين ، همچون آبهاى رودخانهاى كه به دريا مىريزد ، كه با وجود برخورد كردن با يكديگر ، آب شيرين بر طبيعت خود باقى مىماند . و شكل ديگرى از رحمت پروردگار آن است كه رودخانهها را در سراسر جهان مرتفعتر از درياها قرار داده ، چنان كه گفته است :
وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً
« و او است آن كه با هم آميخت دو دريا را كه يكى از آنها آب پاكيزهء گوارا دارد و آن ديگرى نمكى و شور است ، و ميان آن دو حاجز قرار داد و ديوارى افراشته ، « 29 » و نمود ديگر تلاقى كردن درياها با يكديگر است . سه چهارم از سطح زمين ما را آب درياها و
هامش
( 28 ) - ابراهيم / 7 .
( 29 ) - الفرقان / 56 .