وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ، لا تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لا لِلْقَمَرِ وَ اسْجُدُوا لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَهُنَّ إِنْ كُنْتُمْ / 305 إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
« و از آيات او است شب و روز و خورشيد و ماه ، به خورشيد و ماه سجده نكنيد ، بلكه در برابر خدايى سجده كنيد كه آنها را آفريده است ، اگر پرستش او را مىخواهيد » . « 27 » و اين نيز گونهاى از تكذيب است ، و آن كس كه به پروردگار و مالك نعمت ايمان ندارد يا براى او شريك قايل مىشود ، بر آن نعمت شكر گزار او نبوده است ، و آن كس كه سپاسگزارى نكند ، تضمينى براى ادامه يافتن نعمت يا افزوده شدن آن ندارد ، و نيز براى استفاده كردن از آن در مواردى كه با سلامت همراه باشد ، آيا اين همه مرهون سپاسگزارى بر شكل صحيح آن نيست ؟ مثلا ، دستگاه گوارش در بدن انسان ( دهان و سرخناى و معده و رودهها ) مىبايستى از اين نعمت برخوردار شود ، پس آن كس كه آنها را از خدا مىداند ، به جستجوى برنامهء رسالت در خوردن و آشاميدن برمىخيزد ، و اين كه نوع و مقدار و روش به كار بردن آنها ( آداب خوردن و آشاميدن ) از چه قرار است ، امّا آن ديگرى كه خدا را تكذيب مىكند ، ملتزم به اين گونه امور نيست و هرطور كه بخواهد عمل مىكند و از آنچه براى او زيانبخش است ، همچون شراب و عرق و گوشت خوك و نظاير اينها ، پرهيزى ندارد كه اين خود نيز نوعى از تكذيب است ، و به همين گونه نعمتى را تكذيب مىكند كه در آن ثروت و مال براى بهرهكشى از ديگران و آزردن آنان مصرف شده باشد ، و اسراف و تبذير بر نفس را روا نمىدارد ، اما آن كس كه سلطه را وسيلهاى براى برترى جستن بر ديگران بهكار مىبرد ، آلاء پروردگار خويش را تكذيب مىكند .
آن كس كه نعمت را براى خير شخص خود و بشريّت به كار نمىبرد ، و در نتيجه كارى براى استمرار پيدا كردن آن انجام نمىدهد ، نه تنها از افزوده شدن آن محروم مىماند ، بلكه آن را در معرض زوال و نابودى قرار مىدهد :
وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
« و در آن هنگام كه پروردگارتان اعلام كرد كه اگر از من سپاسگزارى كنيد ، بر نعمت شما مىافزايم ، و اگر به
هامش
( 27 ) - فصّلت / 37 .