مىگويد ، از كسى تميز دهد كه به فرمان عقل سخن مىگويد : آن كه از هواى نفس سخن مىگويد ، هميشه راست نمىگويد ، و گفتهاش موافق با عقل نيست ، بلكه حكايت از شهوتهاى صاحب خود مىكند و بنا بر اوضاع و احوال و مصالح صورتهاى نسبت به يكديگر متناقض پيدا مىكند .
سپس به رسالتى كه پيامبران آن را آورد نگاه كنيم و ببينيم كه آيا در آن چيزى مخالف عقل و حق وجود دارد ؟ و آيا در آن هيچ تناقضى ديده مىشود ؟
هرگز . . . پس اين رسالت معصوم و از جانب خدا است :
وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ / 146 غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
« و اگر از جانب جز خدا مىبود ، در آن اختلاف فراوان مىيافتند » . « 9 » سپس او آنچه را كه از جانب خدايش بر او نازل مىشد ، بدون آن كه هرگز تغييرى در آن بدهد ، به جامعه منتقل مىكرد ، و حتى آيههايى را كه مشتمل بر ملامت خودش بود به همان صورت به مردمان ابلاغ مىكرد ، در صورتى كه اگر پيرو هوا و هوس خويش مىبود ، مىبايستى آنها را تغيير دهد ؛ و از اين جمله است گفتهء خداى تعالى :
وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَاتَّخَذُوكَ خَلِيلًا * وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا * إِذاً لَأَذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِيراً
« و نزديك بود تو را دربارهء آنچه به تو وحى كرده بوديم فريب دهند ، تا كلام ديگرى را به جاى آن به دروغ بر ما ببندى و آن گاه تو را دوست خود گيرند * و اگر استوارت نمىداشتيم ، نزديك بود كه اندكى به طرف ايشان متمايل شوى * و در آن هنگام به تو مىچشانديم دو زندگى و دو مرگ ، و هيچ كس را بر ضد ما با خود يار و ياور نمىيافتى » ، « 10 » و اين گفتهء او :
عَفَا اللَّهُ عَنْكَ لِمَ أَذِنْتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ
« خدا از تو بگذرد ، چرا به آنان اذن دادى تا راستگويان آشكار شوند و دروغگويان را
هامش
( 9 ) - النساء / 82 .
( 10 ) - الإسراء / 73 تا 75 .