كه « عرش » و « عريش » در موارد زير به كار رفتهاند :
1 . عريش : سايبانى است كه از چوب و شاخ و برگ درخت ساخته مىشود و انصار در جنگ بدر به پيامبر گفتند : « ألانبني عليك عريشا ؛ آيا اجازه مىدهيد براى شما سايبانى به پا كنيم ؟ »
2 . عريش : كجاوه و محمل زنان كه شبيه به داربست انگور است . « 1 » 3 . عرش : داربست انگور . عرب به بالا بردن شاخههاى تاك و بستن آن به داربست مىگويد : « تعريش الكرم » .
4 . عرش : سقف خانه . سپس مىگويد : هر بنايى كه اثر سايبانى داشته باشد ، به آن عرش مىگويند . دقت در معانى آياتى كه لفظ عرش در آنها به كار رفته اين نظر را تأييد مىكند ؛ زيرا در آيات زير ، لفظ عرش در سقف و بناهاى بلند به كار رفته است ، مانند
« وَ دَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمَهُ وَ مَا كَانُواْ يَعْرِشُونَ ؛ « 2 »
آنچه را فرعون و قوم او مىساختند و خانههايى را كه بالا مىبردند نابود كرديم » .
« . . . أَنِ اتَّخِذِى مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ ؛ « 3 »
به زنبور عسل الهام كرديم كه از كوهها و درختان و آنچه مردم مىسازند براى خود لانه گيرد » .
« أَوْ كَالَّذِى مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَ هِىَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا . . . ؛ « 4 »
يا به سان كسى كه از دهكدهاى عبور كرد كه خانههاى آن فرو ريخته بود » .
هامش
( 1 ) . راغب ، مفردات ، ص 339 . راغب ، معناى اصيل عرش را خانهء سقفدار گرفته است نه خود سقف و ارتفاع ، سپس با آيهء « وَ هِىَ خاوِيةٌ عَلى عُرُوشِها » استدلال نموده است ، ولى عبارت المقاييس دقيقتر است .
( 2 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 137 .
( 3 ) . نحل ( 16 ) آيهء 68 .
( 4 ) . بقره ( 2 ) آيهء 259 .