الهى آگاه ساخته بود و آن وعدهها يا همينها هستند كه گفته شد يا قريب و مشابه اينهايند .
دشمنان ديرباور پيامبر ، اصرار مىورزيدند هر چه زودتر اين وعدههاى الهى را باديدگان خود مشاهده كنند ، در اين موقع نخستين آيهء مورد بحث ، يادآور مىشود كه تحقق يافتن تدريجى اين وعده ، در هدفى كه پيامبر براى آن اعزام گرديده است تأثيرى نمىگذارد ؛ وظيفهء پيامبر ، همان تبليغ و بيان حقايق است و هرگز نبايد در انتظار آثار گفتار خود بنشيند . اين كار خداست كه به محاسبهء افراد رسيدگى كند و هر فردى را به پاداش و يا كيفر اعمال خود برساند آن جا كه فرمود :
« فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسَابُ ؛
برتوست ابلاغ حقايق و بر ماست رسيدگى به حساب افراد » .
اين جمله مىگويد : وظيفهء رهبر اين نيست كه در انتظار نتايج كار خود باشد و اگر در كار خود پيشروى نديد ، فوراً دست از كار بكشد . او بايد با تمام قوا وارد كار شود و وظيفهء مقدس رهبرى را به شايستگى انجام دهد و نتايج كار و محاسبهء افراد را به خدا واگذارد .
آيهء ديگر مورد بحث براى رفع تعجب دشمنان دربارهء وعدههاى الهى ( نابودى دشمنان اسلام ) موضوع مرگ و ميرهايى را كه در اطراف جهان انجام مىگيرد يادآور شده و مىفرمايد : آيا آنان نمىبينند كه ما پيوسته اقدام به كاستن جوانب زمين مىكنيم و در هر زمانى گروههايى را به ديار مرگ مىفرستيم ! مقصود از كاستن ، همان نابود كردن ساكنان آن منطقه است .
بنابر اين خود اين كار ، روشنگر آن است كه خداوند مىتواند به وعدههاى خود دربارهء دشمنان اسلام ، جامهء عمل بپوشاند ؛ زيرا خداوند توانا و ارادهء او نافذ است كه هيچ عاملى نمىتواند جلو ارادهء او را بگيرد چنان كه مىفرمايد :
« لَامُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَهُوَ سَرِيعُالْحِسَابِ » .
امام صادق عليه السلام در حديثى ، كاهش اطراف زمين را « مرگ عالم » تفسير نموده
قرآن و اسرار آفرينش (تفسير سوره رعد) (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٥٤