عرب ، به سرسختى و مقاومت معروف بودند ، از اين جهت پيامبر براى گشودن آخرين دژهاى بتپرستان ، با ده هزار سرباز كار آزموده و جنگ ديده ، راه سرزمين « حنين » را پيش گرفت . سربازان اسلام از سربازان دشمن بيشتر بوده و از هر نظر برترى داشتند ، زيادى افراد موجب غرور آنان شد و چنين تصوّر كردند تنها وسيلهء پيروزى كثرت قواست و با خود مىگفتند با داشتن چنين نيرويى و با سابقهء ممتّدى كه در سركوبى دشمنان دارند ، گشودن اين دژها براى آنان آسان است . سربازان دشمن اگر چه كمتر بودند ولى دو عامل مهم آنان را در طريق مقاومت كمك كرد :
1 . همگى افراد آزموده و كار كشته بودند . لذا فرمانده سپاه دشمن ، مالك گفت :
تا حال كسانى كه با محمّد جنگ كرده و سركوب شدهاند ، مردمان بىتجربهاى بودند و اطلّاعى از امور جنگى نداشتند .
2 . فرمانده سپاه دشمن دستور داده بود كه تمام افراد ، زنان و اموال و احشام خود را همراه خود آورند و پشت سر قرار دهند تا جنگجويان ، روى علاقه به ناموس و ثروت ، راه فرار نداشتهباشند .
اين تاكتيك جنگى ابتكارى كم سابقه بود و از نبوغ نظامى فرمانده سپاه ، كه به اتّفاق آرا از ميان سران طوايف هوازن و ثقيف گزيدهشده بود ، حكايت مىكرد .
مسلمانان پس از اقامهء نماز صبح ، بهسوى حنين كه سرزمين گود و داراى مخفىگاههاى عجيبى بود ، رهسپار شدند . براى تنگى راه ، مسلمانان مجبور شدند كه اين منطقه را از راههاى مختلف طى كنند .
عامل پيروزى دشمن اين شد كه از تاريكى هوا و متفرق بودن سربازان اسلام استفاده نموده ، ناگهان از مخفىگاهها بيرون ريختند و بر مسلمانان حمله نمودند ، در پيشاپيش سربازان اسلام گروه بنىسليم بود كه خالدبن وليد رهبرى آنان را در اختيار داشت و درپشت سر آنان مشركان قريش قرار داشتند كه تازه اسلام آورده بودند . اين دو فوج در اين حمله ناگهانى ، پا به فرار گذارده و فرارشان سبب شد كه
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 96
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٩٦