النّصر من عنداللّه سبحانه ؛ « 1 »
در جبههء جنگ از كوه پا برجاتر باش . دندان روى دندان بگذار و فشار ده .
كاسهء سرت را در راه خدا عاريت ده . پاى خود را مانند ميخ در زمين بكوب .
ديدهات را به آخر لشكر بدوز . از نگاه به دشمن و خيره شدن در او بكاه .
بدان ، كمك از جانب خداست » .
ولى در صفحات تاريخ از همين رادمرد بزرگ ، مطالب عجيبى دربارهء ارفاق به دشمن نقل شده است . روح بزرگ على عليه السلام و عواطف انسانى او را لابهلاى دستورهايى كه در مواقع جنگ به سربازان خود مىداد نمايان مىشود و مجموع سخنانش مىرساند كه پيوسته مىخواست پيروان خود را دلير و فداكار تربيت كند و در عين حال از تمايلات افراطى و احساسات غير منطقى باز دارد .
عوامل عقلى آيات جهاد
آيههاى چهاردهم و پانزدهم ، از راههاى گوناگون احساسات سربازى مجاهدان اسلام را به سوى هدف تحريك مىكند و آنان را براى هرنوع فداكارى آماده مىسازد و شايد در تمام آيات قرآن ، مانند اين آيات ، به جهاد و مبارزه تحريك و تشويق نشده است ، در حالى كه در آيهء سيزدهم ، با يك رشته دلايل عقلى به تحريك روحيهء آنان مىپردازد و در حقيقت در اين آيات ، احساسات جنگى را با عواطف انسانى و انديشههاى عقلى بههم آميخته است .
1 . پيمان شكنى كردهاند
در آيهء سيزدهم به اين نكته چنين اشاره مىكند :
« أَ لَاتُقاتِلُونَ قَوْماً نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ ؛
هامش
( 1 ) . همان ، خ 11 .