1 . مقصود از « مِنْ أَنْفُسِكُمْ » چيست ؟
نخستين ويژگى پيامبر اين است كه از خود شماست . آيا مقصود اين است كه از جنس بشر است و لازمهء الگو بودن پيامبر اين است كه با كسانى براى هدايت آنان مبعوث شدهاست ، هم نوع باشد . يا اينكه مقصود اين است فردى را از گروه خود مؤمنان برانگيخت ؟ چنانكه مىفرمايد : « لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلى المُوْمِنِينَ إِذ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا ؛ خدا بر مؤمنان منت نهاد آنگاه كه در ميان آنان از خودشان پيامبرى را برانگيخت » در اين جا وجه مشابهت همان مؤمن بودن هر دو طرف معرفى شده است .
در برخى از آيات ، وجه مشابهت « امّى بودن » هر دو معرفى شدهاست ، چنانكه مىفرمايد : « هُوَ الَّذِى بَعَثَ فِى الأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ ؛ اوست كه در ميان درس نخواندهها پيامبرى از خودشان برانگيخت » .
در هر حال ، وجه مشابهت ، چنين امورى است كه يادآورى شد نه عربيت ؛ زيرا قرآن هيچگاه ، روى نژاد تكيه نكرده و پيوسته پيامهاى خود را با الفاظ « يا أَ يُّهَا النّاسُ » ، « يا أَ يُّهَا الْمُؤْمِنُونَ » آغاز مىنمايد .
2 . رنجهاى شما بر او گران است
ظرف نزول آيات سوره برائت ، سالهاى نهم و دهم بوده كه جهاد با قيصر در سرزمين تبوك ، با رنج و مشقت همراه بود . از اين رو تذكر مىدهد رنجهاى جهاد و غيره كه افراد با ايمان متحمل شدند براى پيامبر سخت و گران است ، ولى چهمىتوان كرد ، هدايت مردم و ابلاغ رسالت در گرو تلاش و جهاد است ، چنانكه مىفرمايد : « عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ » .
احتمال دارد كه دايرهء رنج ، وسيعتر از رنجهاى مربوط به جهاد باشد .
سرانجام نشر اسلام در مدت ده سال كه پيامبر در مدينه بهسر مىبرد ، با رنج و