اعمالشان ضبط مىكند . ( إِلّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صالِحٌ ) و اين وعدهاى قطعى است ؛ زيرا تخلف از وعده ، بر خدا قبيح است و ساحت خدا از هر قبيحى پيراسته است . ( إِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ المُحْسِنِينَ ) .
اين تشويقها و تقديرها به ضميمهء بيان عاطفى و منطقى ، در آيهء نخست ، مطرح شده است ( آيهء 120 ) در حالى كه در آيهء بعد ( آيهء 121 ) به صورت ضابطهاى كلى دو مطلب را يادآور مىشود :
الف ) مجاهدان راه خدا بدانند هر نوع خدمت مالى كه از آنان سربزند ، در دفتر اعمالشان نوشته مىشود : « وَلا يُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً » .
ب ) مجاهدان راه خدا بدانند هر نوع خدمت جانىكه از آنان سربزند ، بىپاداش نخواهد بود : « وَلا يَقْطَعُونَ وادِياً إِلّا كُتِبَ لَهُمْ » .
سرانجام ، در آيهء دوم با جمعبندى خاصى يادآور مىشود اين نوع اعمال به عنوان بهترين عمل در دفتر اعمال آنان ضبط خواهد شد . مسلماً مجاهدان در راه خدا اعمال ديگرى نيز دارند كه مايهء خشنودى خداست ، ولى هيچ عملى از نظر زيبايى به پايهء اين اعمال نمىرسد و اين اعمال گل سرسبد كارهاى آنان خواهد بود چنانكه مىفرمايد : « لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ » .
بنابراين تفسير « أَحْسَنَ » صفت كار آنهاست . تو گويى خدا چنين مىگويد :
« لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ أَعمالِهِمْ يعنى خداوند به اعمال شايسته و زيباى آنان پاداش مىدهد .
برخى احتمال مىدهند كه « أحسن » قيد فعل متقدم ( لِيَجْزِيَهُمْ ) باشد در اين صورت معناى آيه ، اين مىشود كه اعمال آنان را به بهترين وجه پاداش مىدهد .
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 277
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص٢٧٧