مىكند كه اين افراد ، در آينده از رهروان حق و حقيقت خواهند بود ، ولى پس از نجات يافتن بار ديگر رشته هوسرانى را از سر مىگيرند .
همواره اين سنخ نفاق در قرآن تذكر داده شده است و يكى از اوصاف بد و زشت قوم فرعون هم همين بودهاست . در سورهء عنكبوت آشكارا اين مطلب را يادآور مىشود و مىفرمايد :
« فَإِذا رَكِبُوا فِى الفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمّا نَجّاهُمْ إِلَى البَرِّ إِذا هُمْ يُشْرِكُون ؛ « 1 »
هنگامى كه در كشتى مىنشينند ، خدا را بهياد مىآرند و چون به ساحل نجات مىرسند خدا را فراموش مىنمايند و شرك مىورزند » .
يك بحث علمى و اخلاقى
دانشمندان مىگويند : تمام ملكات فاضله و رذيله با تكرار اعمال در انسان پديد مىآيد . هيچ فردى اين ملكات را از شكم مادر همراه خود نمىآورد ؛ مثلًا ملكهء عدالت با تكرار اعمالى كه براساس تقوا و پرهيزكارى باشد در انسان پديد مىآيد .
يكى از ملكات رذيله صفت نفاق است و اين صفت نكوهيده با دروغگويى و پيمانشكنى مكرر در انسان به صورت ملكه ايجاد مىشود و جملهء « فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِىقُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ » اشاره به اين مطلب است ؛ زيرا فاعل فعل ، همين پيمانشكنى و . . . است كه از آيات مفهوم مىگردد ؛ يعنى اين پيمانشكنى باعث شده كه ملكهء نفاق در آنها تا روز مرگ يا روز قيامت باقى و ثابت بماند و جملهء بعدى « بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ » اين مطلب را تأييد مىكند .
هامش
( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 65 .