مىكردند . و در نيرو از آنها افزونتر بودند ؟ ! هيچ موجود زمينى و آسمانى خدا را ناتوان نمىسازد . خدا دانا و تواناست » .
مطالعهء حالات گذشتگان به قدرى اهميت دارد كه كتاب آسمانى ما ، آن را در سورههاى قصص ، روم ، غافر ، فصّلت ، ق و . . . به طور مكرر گوشزد مىكند و در اين سوره نيز ، كه روى سخن با منافقان است ، اين مطلب را يادآور مىشود چنانكه ملاحظه مىفرماييد .
نكتهء قابل توجه يا حبط اعمال
نكتهء قابل توجه در آيهء 69 ، مسألهء حبط اعمال است . از آيات قرآن استفاده مىشود ، برخى از گناهان ، مانند ارتداد و خروج از دين اسلام سبب مىشود ، كارهاى نيك انسان حبط و بىاثر گردد ، چنانكه مىفرمايد :
« وَمَنْ يَرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كافِرٌ فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِى الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ ؛ « 1 »
هر مسلمانى از دين برگردد و مرگ او در حال كفر فرارسد اعمال چنين افراد در دنيا و آخرت باطل گشته است » .
مقصود اين است كه تمام اعمال و عبادات و طاعات آنها از نظر نتيجه نابود مىگردد و نقطهء مقابل « ارتداد » اسلام و توبه است ، كه وسيلهء محو گناهان و بخشوده شدن تمام آنهاست چنانكه مىفرمايد :
« يا عِبادِىَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً ؛ « 2 »
اى بندگان من ، كه دربارهء خويش زياد روى كردهايد ( و پااز حريم محرمات فراتر نهادهايد ) از رحمت خدا نوميدنباشيد ، بهراستى خدابخشايندهء تمامگناهاناست » .
از برخى از آيات استفاده مىشود كه ، مخالفت با رسول خدا و يا داد زدن پيش
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 217 .
( 2 ) . زمّر ( 39 ) آيهء 55 .