ولى آن استاد عالىقدر كه مدت مديدى از قوانين كشور يونان بهرهمند بود در پاسخ پيشنهاد شاگردان و متنفذين كشور يونان چنين گفت : من هفتاد سال در پوشش قانون زندگى كردهام اكنون وجدانم اجازه نمىدهد قانونى را كه مدتها حافظ جان و مال من بود ، بشكنم . من اگر چه بىگناه زندانى شدهام ، ولى احترام قانون فوق آناست كه من براى استراحت چند روزهء خودم ، آن را زير پا بگذارم .
اين جملهها را گفت و با دوستان خود وداع نمود و مدتها در زندان ماند و سرانجام جام زهر را ، كه به منظور پايان دادن حيات او ترتيب داده بودند ، به دست گرفت و نوشيد و در گوشهء زندان جان سپرد و مرگ شرافتمندانه را برقانونشكنى ترجيح داد .
قانون شكنى اعراب
از مسلمات تاريخ ، كه روايات زيادى نيز آن را تأييد مىكند ، اين است كه اعراب جاهلى جنگ و ستيزه را در چهار ماه تحريم مىنمودند و آنها را « اشهر حرم » ( ماههاى حرام ) مىخواندند . در گذشته يادآور شديم كه ريشهء احترام اين ماهها مربوط به وحى الهى بوده است و شايد از دوران حضرت خليل الرحمان ، اين برنامه به مورد اجرا گذارده شده است . گاهى گفته مىشود كه اين روش را خود اعراب بهوجود آورده بودند و علت آن دو چيز بوده :
1 . برقرارى امنيت در تمام شبه جزيره ، تا مردم آن ، با كمال رفاه از مراكز خود براى اداى عمره در ماه رجب و انجام فريضهء حج در ماههاى ذىقعده ، ذىحجه و محرم حركت كنند و به قرارگاههاى خود باز گردند و بدانند كه در اين چهار ماه كوچكترين گزندى به آنها نخواهد رسيد .
2 . اعراب جاهلى در تمام دوران سال باهم در جنگ و ستيزه بودند ، قتل و يغماگرى ، پيشهء اساسى آنها بود . هرگاه بنا بود كه در تمام ماهها بجنگند ، بهطور مسلم شيرازهء زندگىشان از هم مىگسيخت ، و براى زندگى روزمرهء خود معطل
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى) — صفحة 158
مساهمون: الشيخ جعفر السبحاني
ص١٥٨