دوُنَمُرتَكبى الذُنُوبِ مِن اهلِ المَعرِفَةِ بِالله تَعالى وَ الاقرارِ بِفرائضِه مِن اهل الصَلاة ؛ « 1 »
گروه اماميه بر اين مطلب اتفاق نظر دارند كه جاويدانى درآتش ، مخصوص كافران است ، نه آن گروهى كه با داشتن اعتقاد به خدا واقراربه ضروريات دين مرتكب گناه شدهاند .
قريب به اين مطلب را در شرح عقايد صدوق نيز بيان كرده است . « 2 »
نظير اين سخن را مرحوم علامه حلى در كتاب كشف المراد دارد ، آن جا كه مىگويد :
اجمَعَ المُسلِموُنَ كافَةً عَلى انَّ عَذابَ الكافِر مُؤيَّد لاينقَطِع ؛ « 3 »
مسلمانان همگى اتفاق نظر دارند كه عذاب كافر ، هميشگى است و قطع نمىشود .
آيا جاويدانى در دوزخ با فرمول « كيفر به اندازهء جرم » سازگار است ؟
در اين جا پرسش ديگرى مطرح مىشود و آن اين كه :
خلود چگونه با قانون « كيفر به اندازهء جرم » سازگار است ، هرگاه خلود و جاودانىبودن كافر در آتش يك امر مسلم است ، چگونه در اين جا مقدار كيفر بيشازخود گناه است ؛ فردى كه هفتاد سال ، خدا را گناه و نافرمانى كرده است چرا بايد به طور جاويددر آتش بماند مگر قانون « كيفر به اندازهء جرم » از قوانين عقلاى جهان نيست ؟
پاسخ
اين سؤال سابقهء ديرينه دارد و حتى در زمان امام باقر عليه السلام در محافل آن روز
هامش
( 1 ) . اوائل المقالات ، ص 14 .
( 2 ) . صدوق ، شرح عقايد ، ص 55 .
( 3 ) . كشفالمراد ، چاپ صيدا ، ص 261 سپس در ذيل مىگويد : غير كافر هر چند گناهكار باشد عذاب او پيوسته و دايمى نيست .