درس 22 : خداوند يگانه ( 2 )
دليل سوم ) حكومت دو خدا بر جهان مايهء تباهى است
محاسبات دقيق فلسفى اثبات مىكند كه تعدد آفريدگار سبب فساد و اختلال در دستگاه آفرينش مىگردد و در قرآن مجيد نيز به اين برهان اشاره شده است . اينك بيان آن :
هرگاه بر زمين و آسمان دو آفريننده حكومت كنند ، دو صورت فرض مىشود :
1 . دو خداى مماثل و همانند يكديگر ؛
2 . دو خداى متباين كه با يكديگر اختلاف و تباين كلى داشته باشند .
هر گاه مماثل هم باشند ، مانند دو انسان كه براثر شباهت كامل و جهت اشتراكى كه در ميان آن دو وجود دارد مثل و همانند يكديگر شمرده مىشوند ، در اين صورت همانطور كه در دليل نخست توضيح داده شد لازمهاش اين است كهخدا مركب از دو جزء باشد ، يك جزء مشترك كه هر دو دارند و يك جزء غيرمشترك ، و تركيب ملازم با احتياج است و احتياج با خدا بودن سازگار نيست .
بنابراين بايد فرض دوم را ، يعنى دو خداى متباين كه بين آن دو هيچ وجه اشتراك و شباهتى نباشد مورد بحث قرار دهيم .
ناگفته پيداست كه آثار و افعال دو موجود مباين ، بايد مانند ذات خود آنها مباين و مخالف باشد ؛ زيرا متصور نيست كه دو موجود متباين كه كوچكترين