قرآن مجيد در آيات ديگرى نيز به مغايرت « خلقت » با « تقدير » اشاره نموده و يادآور مىشود كه مرحلهء « تقدير » ، پس از مرحلهء خلقت است ، آنجا كه مىفرمايد :
« الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
« 1 » ؛
خدايى كه آفريد ، سپس تنظيم و تكميل كرد و اندازهگيرى كرد ، بعدا هدايت نمود » .
و در جاى ديگر مىفرمايد :
« مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ
« 2 » ؛ از نطفهاى آفريد و او را اندازهگيرى نمود » .
شايسته است با بررسى « خلقت » و « تقدير » از نظر قرآن ، مقصود را به خوبى به دست آوريم . مفسران و فرهنگنويسان عرب ، اتفاق نظر دارند كه خلقت به معناى ايجاد و آفريدن چيزى و احداث وجود و هستى است ، چنانكه « تقدير » در لغت عرب به معناى تحديد و اندازهگيرى است و در آيات قرآن نيز در همين معنا به كار رفته است .
ظاهرا آيهء مورد بحث و همچنين آيات ديگر به وضوح دلالت دارند كه ظرف و محل هر دو ( خلقت و تقدير ) يك چيز بيش نيست و در هر ظرف و نقطهاى كه « خلقت » تحقق مىپذيرد ، در همان نقطه نيز « تقدير » و اندازهگيرى انجام خواهد گرفت و به عبارت روشنتر ،
هامش
( 1 ) . اعلى ( 87 ) آيهء 2 و 3 .
( 2 ) . عبس ( 80 ) آيهء 19 .