قالَ : « ثَلاثَهُ أشياءِ : أن لا يرَى العَيدُ لِنَفْسِهِ فِيما خَوَّله اللَّهُ تعالى مِلْكاً ؛ لانَّ العبيدَ لايكون لهم ملكُ ؛ يرَونَ المالَ مالَالله يضعونَه حيثُ أمرَهم الله به ولايدبَّرَ العبدُ لنفسه تدبيراً و جملةُ اشتغاله فيما امرهالله تعالى به و نهاه عنه . فرمود : « حقيقت عبوديت سه چيز است : اول آن كه بنده ، براى خودش نسبت به آنچه خداوند تعالى به او ارزانى داشته است مالكيت و سلطهاى نبيند ؛ زيرا براى بندگان ، مالكيتى وجود ندارد ؛ آنان مال را مال خدا مىدانند و آن را هر جا كه خداوند امر كرده است مصرف مىكنند . دوم آن كه بنده براى خودش هيچ تدبير و انديشهاى نكند و سوم آن كه همه اشتغالات او در چيزهايى است كه خداوند او را به انجامش امر كرده و يا از ارتكابش باز داشته است .
فإذا لم يرَالعبدُ لنفسه فيما خَوَّله الله تعالى مِلكاً هان عليه الإنفاق فيما امره الله أن ينفقَ فيه . پس هنگامى كه بنده نسبت به آنچه خداوند تعالى به او ارزانى داشته است ملكيتى براى خودش نبيند ، انفاق كردن در مواردى كه خداوند به او دستور انفاق در آن را داده است آسان مىشود .
وِ إذَا فَوَّض منَ العَبْدُ تَدْبرَ نَفْسِهِ عَلَى مُدَبّرِهِ هَانَ عَلَيهِ مَصَائبُ الدُّنياء و هنگامى كه بنده تدبير خودش را به مدبّرش بسپارد ، مصيبتهاى دنيا بر او آسان مىشود .
و إذا اشْتَغَلَ الْعَبْدُ بما أمَرَهُ اللَّهُ تعالىَ و نَحَهاهُ ، لا يتفَرَّعُ مِنْهُمَا إلىَ الْمِراءِ و المُباهَاةِ مَعَ النّاسِ . و زمانى كه بنده به آنچه خداوند به او امر كرده و از آن بازداشته است مشغول شود ، هرگز به جاى آنها به جدال با مردم و مباهات كردن بر آنها نمىپردازد .
فاذَا أكرَمَ اللَّهُ العَبْدَ بِهَذِهِ الثَّلاثَهِ هَانَ عَلَيهِ الدّنيا ، و إبليسُ ، وَالْخَلْقُ ، و لايطْلُبُ الدُّنيا تكاثُرا و تَفاخُراً ، و لا يطْلُبُ ما عِندَ النّاسِ عِزَّاً و عُلُوَّا ، و لا يدَعُ أيامَهُ باطلًا . پس چون خداوند بنده را با اين سه چيز گرامى بدارد ، دنيا و ابليس و خلق خدا در نظر بنده آسان خواهد شد و دنيا را براى مباهات و فخرفروشى نخواهد خواست و آنچه را كه نزد مردم است براى اظهار بزرگى و برترىجويى نمىطلبد و روزگارش را بيهوده نمىگذارند .
فَهَذا أوَّلَ دَرجَةِ التقّى . فقال اللَّه تباركَ و تَعالى : تِلكَ الدّارُ الاخِرةُ نَجْعَلُهَا لِلذينَ لا يريدُونَ عُلُواً فى الارضِ و لا فَسَاداً و العاقبةُ للمتقَّينَ . اين ، اولين درجه تقوى است . خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد : ما خانه آخرت را براى كسانى قرار مىدهيم كه در زمين خواهان برترىجويى و فساد نيستند و عاقبت تنها بر
كوه توحيد ( بررسى سير زندگي، افكار، آثار و ... سيد العارفين آيت الله سيد على آقا قاضى طباطبايى تبريزى (ره)) (فارسى) — صفحة 208
مساهمون: هادى هاشميان
ص٢٠٨