36 - نبايد به بدهكار فشار آورده شود تا به اجبار موارد استثنا شده دين كه برشمرده شد را براى اداى دينش بفروشد ، همچنانكه بر خود او نيز واجب نيست اين كار را بكند ، اما اگر خود بدهكار به خواست خود وتمايل قلبى بخواهد اين كار را انجام دهد ، طلبكار مىتواند آن اموال را به جاى طلب خود بگيرد ، اما شايسته نيست راضى شود بدهكار خانه مسكونى خود را بفروشد وآنگونه كه از رواياتائمه عليهم السلام استفاده مىشود ، حتى اگر بدهكار خود راضى به اين كار باشد ، طلبكار نبايد باعث اين امر شود .
قرض ربوى
37 - قرض ربوى - همانگونه كه پيش از اين اشاره كرديم « 1 » - آن است كه شخص قرض دهنده شرط كند كه قرض گيرنده به هنگام اداى آن بايد علاوه براصل قرض ، چيزى زياده بر آن نيز بپردازد . اين كار در شرع مقدس اسلام حرام است ، چه شرط كردن اضافه وسود ربوى به صورت صريح در انعقاد قرارداد ذكر شود ، و چه به صورت پنهانى وضمنى باشد ، بنابراين معيار قرض ربوى ، شرط كردن پرداخت اصل به علاوه زيادى مىباشد ، به گونهاى كه اگر اين مقدار زيادى نباشد ، مالى قرض داده نمىشود .
38 - سود حرام ، اقسامى دارد به اين شرح :
الف : گاهى ممكن است سود مورد نظر ، مال باشد ، مانند اينكه شخص صد هزار تومان به ديگرى قرض دهد به شرط اينكه صد و بيست هزار تومان به او برگرداند .
ب : گاهى اين سود يك كار است ، مثل اينكه مقدارى مال قرض داده شود مبنى بر آنكه بدهكار علاوه بر اداى اصل دين ، عملى را كه طلبكار مىخواهد نيز انجام دهد مثل اينكه لباسى را بدوزد ، ديوارى را بنا كند ، و يا دستگاهى را تعمير نمايد و مانند آن .
ج : گاهى نيز منفعتى است ، مانند اينكه از بدهكار بخواهد به جاى سود قرض از اتومبيل او استفاده نمايد و يا مدت معينى در منزل او ساكن شود .
هامش
( 1 ) - به صفحه 244 . رجوع شود .