2 - به درستى سوگند خوردن ، در حين معامله ؛ زيرا هركس به سوگند خوردن راست عادت كند احتمال مىرود كه رفته رفته سوگند دروغ نيز از او سر زند كه اين كار از محرّمات قطعى است .
3 - عرضه و يا فروش كالا در مكان و يا شرايطى كه موجب پوشيده شدن عيبهاى كالا شوند ؛ عرضه كالا در زير نور شديدى كه موجب پوشيده شدن نقاط ضعف كالامىشود ، و يا فروش كالا به دور از نوركه موجب پوشيده شدن عيبهاى كالا مىشود وكارهايى از اين دست ، از اين جملهاند .
4 - اگر كسى وزن كردن ، پيمانه كردن ، اندازهگيرى مساحت و يا شمارش كالا را به درستى نداند ، مكروه است عهده دار اين كارها شود .
دوّم : پيروى از روشهاى اقتصادى پيچيدهاى كه امكان دارد به ديگران زيان رساند ، مكروه مى باشد . برخى از اين روشها عبارتاند از :
الف - وارد شدن در قراردادهاى در حال انعقاد ميان ديگران ، وتلاش براى بهره بردارى از آن به سود خود .
ب - احتكار كالاها ، البتّه به غير از موارد احتكارى كه حرام شمرده مىشوند .
سوم : فروش كالا در فاصله زمانى سپيده دم تا طلوع آفتاب « بينالطّلوعين » مكروه است . چه بسا اختصاص اين ساعات از روز به دعا و ياد خدا ، كراهت فروش كالا را در اين فاصله زمانى موجب شده باشد .
4 - حلال و حرام در عرصه فعّاليّتهاى اقتصادى
قرآن كريم :
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ * الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ * وَ إِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ « 1 » .
« واى بر كم فروشان ! آنان كه وقتى براى خود پيمانه مىكنند ، حقّ خود را بطور كامل مىگيرند ؛ امّا هنگامى كه مىخواهندبراى ديگران پيمانه يا وزن كنند ، كم مىگذارند . »
از رسول اكرم ( ص ) روايت شده كه ايشان در خطبه وداع خود چنين فرمودند :
« أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ وَ لَا يَحِلُّ لِمُؤْمِنٍ مَالُ أَخِيهِ إِلَّا عَنْ طِيبِ نَفْسٍ مِنْهُ »
« 2 » .
هامش
( 1 ) - سوره مطفّفين ، آيات 3 - 1 .
( 2 ) - وسائل الشّيعة ، ج 3 ، كتاب الصلاة ، أبواب مكان المصلّى ، باب 3 ، ص 425 ، ح 3 . بحار ج 80 ، ص 283 .