2 - رها كردن كارهاى اقتصادى به بهانه ى زهد ورزيدن شايسته ى يك انسان نيست ، زيرا آنچه كه در نزد شريعت پسنديده است ، وجود توازن ميان شئون مادّى ورويكردهاى اخروى مىباشد . آنگونه كه از احاديث برمىآيد ، فعّاليّتهاى معتدل دنيوى اگر از رهگذر ابزارها و اهدافى مشروع صورت پذيرند ، خود مقدّماتى براى سعادت در جهان آخرت به شمار مىروند .
3 - گاهى كوشش براى به دست آوردن روزى واجب مىشود ، همچون وقتى كه زندگى خود و يا افراد تحت تكفّل شرعى وى ، و يا انجام امور واجب توسط وى وابسته به آن كار وكوشش باشدآن .
4 - گاهى فعاليت اقتصادى شرعاً حرام مى باشد ، و آن زمانى است كه فعاليت اقتصادى از رهگذر ابزارهاى نامشروع « چون فعّاليّت در زمينه مُسْكرات ، نوشيدنيهاى الكلى ، موادمخدّر ، موادّ غذايى فاسد و يا گوشتهاى حرام » ، و يا با اهدافى نامشروع « چون فعّاليّت اقتصادى براى زيان رساندن بهديگران ، و يا تخريب اقتصاد در بازار مسلمانان » صورت پذيرد .
5 - برترين گونه ى كسب درآمد ، سودمندترين آنها براى خود فرد وجامعه مى باشد ، كه اين امر بىگمان با توجّه ، به شرايط زمان ومكان تغيير مىكند . از همين رو كشاورزى در شرايط وسرزمينهاى ويژه ، وبازرگانى در شرايط ديگر ، و همچنين توليد صنعتى در شرايط ديگرى مىتوانند در زمره برترين اعمال درآمدزا به شمار روند .
6 - در روايات آمده كه كار كشاورزى ، نزد خدا محبوبتر است و اين دليلى است بر استحباب كار كشاورزى ، البته با در نظر گرفتن ديگر جهات در شناخت برترى اين كار .
7 - هركس كه به فعّاليّتهاى اقتصادى « چه بازرگانى ، توليدى و يا صنعتگرى » اشتغال دارد شايسته است كه تلاش خود را بر كسب روزى از راههاى حلال و با استفاده از ابزارهاى مشروع ، متمركز كند ، و از خطر سودجويى بدون توجّه به مشروعيّت آن ، برحذر باشد . نزديك نشدن به مرزهاى حرام ودورى كردن از ابزارهاى نامشروعِ كسب درآمد مستلزم شناخت احكام شرعى فعّاليّتهاى
احكام معاملات (فارسى) — صفحة 220
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٢٠