ولى در چند آيهى بعد مىفرمايد :
وَ إِنْ كُلٌّ لَّمَّا جَمِيعٌ لَّدَيْنَا مُحْضَرُونَ . ( 32 )
و همهى آنان ( روز قيامت ) نزد ما احضار مىشوند !
آنها از دنيا رفتند ؛ ولى روز رستاخيز برمىگردند تا در مقابل خداوند - سبحانه و تعالى - جوابگوى كارشان باشند . سپس بيانِ « آيات » خداوند شروع شد : « زمين و كشت و زرع در آن » ، « شب و روز » ، « خورشيد و ماه » ، « نظم عالَم افلاك » و « مدارهايى كه اجرام آسمانى در آنها شناورند » .
آنگاه نمونههايى از نعمتهاى خداوند ذكر شد كه آنها هم به نوبهى خود ، از آيات خدا به شمار مىروند ؛ مثل اينكه خداوند - سبحانه و تعالى - بشر را در كشتىهايى قرار دهد و اگر بنا باشد انسان غرق شود ، كسى نمىتواند او را نجات دهد .
و بعد بيان اين حقيقت كه انسان بايد پرهيزگار باشد :
« وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا مَا بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ مَا خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ . » ( 45 )
و هر گاه به آنها گفته شود : « از آن چه پيش رو و پشت سر شماست ، بترسيد تا مشمول رحمت الهى شويد ، ( اعتنا نمىكنند ) .
و در ادامه ، در بارهى توجيهاتى بحث شد كه بشر براى خودش دست و پا مىكند و به دليل همان توجيهها ، در ضلالت و گمراهى باقى مىماند . بحث به اين جا رسيد و در نهايتْ خداوند ، براى از بين بردن اين توجيهات ، مسألهى قيامت و بهشت و دوزخ ، را مطرح كرد كه خود يك مسألهى اساسى است .
بحث بهشت گذشت و عرض شد كه دو نوع نعمت و لذّت هست : يك لذّتْ پركردن خلأ و كاستىهاست ؛ مثل انسانى كه خوابآلود است و فرصت مىكند تا بخوابد . يا گرسنه است و به غذا دست مىيابد . و يا تشنه
يس اسماى حسناى الهى (فارسى) — صفحة 302
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٣٠٢