اما بعضى از آيات كه به سخن گفتن مجرمين در قيامت اشاره دارند ، از جمله :
؛
وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ انْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ
« 1 » روزى هم كه همه آنها را برمىانگيزيم و سپس از آنهايى كه براى خدا شركايى درنظر گرفتند مىپرسيم كه : كجا هستند آن هايى كه به عنوان شريك خدا مىپنداشتيد ؟ آن وقت تنها يك چاره برايشان باقى مىماند و آن اين است كه بگويند : پروردگارا ! به خدا قسم كه ما مشرك نبوده ايم ، - عجب ! - ببين چطور به خودشان هم دروغ مىگويند و آن چه را كه به دروغ همتاى خدا مىدانستند از دست مىدهند و از آنها منحرف مىشوند .
و يا اين كه مىفرمايد :
؛
يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَمَا يَحْلِفُونَ لَكُمْ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلَى شَيْءٍ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ الْكَاذِبُونَ
« 2 » روزى كه خداوند همه آنها را برمى انگيزد ، براى خداوند سوگند - دروغ - ياد مىكنند ، همان طورى كه براى شما - سوگند - ياد مىكنند ، و گمان مىكنند كه مىتوانند كارى را انجام بدهند . هان بدانيد كه آنها دروغگويانند .
خود نوعى اجازه سخن گفتن به ايشان است . چنان كه خداوند مىفرمايد : ؛
وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا أَيْنَ شُرَكَاؤُكُمُ الَّذِينَ كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ
« 3 » ، البته احتمال دارد كه گفتار ايشان به صورت تجسّم عمل باشد به اين معنا كه اعمالشان در دنيا هويت و شخصيت شان را تغيير داده باشد و در روز قيامت به
هامش
( 1 ) . انعام ، آيات 22 - 24 .
( 2 ) . مجادله ، آيه 18 .
( 3 ) . انعام ، آيه 22 .