روزهء ماه مبارك رمضان تشبّه مىدهد . تشبّه مخلوق به خالق . بهترين عبادت از اين نظر روزه است . لذا در روايات هم مىخوانيم :
« الَصَّومُ لى وَ انَا اجْزى بِه ؛ « 1 »
روزه مال من است . [ چون كه عبد تشبّه به من پيدا مىكند و اگر روزهء خوب هم بگيرد ] جزايش خود من هستم . »
دل شب مخصوصاً قبل از اذان صبح ، طلوع فجر ، راز و نياز با خدا ، بين الطلوعين ، خواندن قرآن مخصوصاً در ماه مبارك رمضان ، اينها آدمى را مىرساند به اين جا كه مظهر صف جمال و صفت جلال مىكنند :
« تَتَجا فى جُنُوبُهمْ عَنِ الْمَضاجِع يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُون . »
« 2 » عدهاى از مردم رختخواب را رها ، و راز و نيازها با خدا دارند . در حالى كه دل آنها هم صفت جلال و هم صف جمال در آن رسوخ كرده است . صفت جمال خدا بر دلشان حكومت دارد ؛ يعنى اميد و رجاء دارند . صفت جلال خدا بر دلشان حكومت كرده است ؛ يعنى خوف دارند از عظمت و كبريايى خدا و از قهّاريّت او .
قرآن مىگويد اگر بنده من اين گونه شد و نماز شب با خوف و رجاء را به جا آورد همين راز و نياز با خدا همراه با خوف و رجاء او را به اين جا مىرساند كه :
« فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما اخفِىَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ اعْيُنٍ جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ . »
« 3 » ديگر هيچ كس نمىتواند درك بكند چه مقامى پيدا مىكند ! الّا برسد به آن مقام .
مقام لقاء و مقام فناء است . مقام جِوارُ الله و مقام عِندَاللّه است .
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 70 ، ص 11 ، ( باب 122 ) ، ذيل ح 3 .
( 2 ) . سجده ، آيه 16 .
( 3 ) . سجده ، آيه 17 .