شايد پسنديدهترين قول خداوند - تبارك و تعالى - اين جمله باشد كه در روز قيامت مىفرمايد :
« لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلّهِ الواحِدِ الْقَهّار » ؛
« 1 » مىپرسد : سلطنت ، در اين روز مال كيست ؟
خودش جواب مىدهد : مال كسى كه شريكى ندارد و قهر و غلبه و عظمتش همه جا را گرفته است . هم سئوال و هم جواب از خودش است . متكلم و همچنين مخاطب ، ذات مقدس خداست ؛ بنابراين ، معنا اين طور مىشود :
« اى خدا ! به درخانهات آمدهام . تو را به ذات مقدست قسم مىدهم . »
اما عارف وقتى توجه به عينيت صفات كند ، و اين كه اگر خدا متكلم است و تكلم از صفات او و عين ذات اوست ، مىگويد :
« وَ كُلُّ قَوْلِكَ رَضىٌّ
اللَّهُمَّ انّى اسْئَلُكَ بِقَوْلِكَ كُلهِ ؛
خدايا ! به درخانهات آمدهام ، توجهم به گفتار توست ، و همهء گفتارهاى تو پسنديده است . تو را به همهء گفتار هايت قسم مىدهم . »
عارف وقتى در عالم كثرت بيايد ، گفتار پروردگار عالم با رسولش را مىبيند . قرآن شريف مىفرمايد :
« وَهُوَ بِالْافُقِ الْاعَلى فَدَنى فَتَدَلّى فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ اوْادْنى » ؛
« 2 » در حالى كه او در افقِ أعلى بود ، سپس نزديك آمد و نزديكتر شد تا فاصلهاش به قدر طولِ دو انتهاىِ كمان يا نزديكتر شد .
اين از باب تقريب است ؛ يعنى تا حد امكان ، ممكن به واجب نزديك مىشود ، و متكلم ، خدا و مخاطب ، پيغمبر است :
هامش
( 1 ) . غافر ، آيه 16 .
( 2 ) . نجم ، آيه 8 .