حالت توكل و اعتماد به خدا بر انسان
اگر حالت توكل و اعتماد به خدا ، براى كسى پيدا شود براى او بس است ، قرآن مىفرمايد :
« وَمَنْ يَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ » ؛
« 1 » هر كس به خدا اعتماد بكند خدا براى او بس است .
در اين حالت ، خدا ، در كارهاى مادى و معنوى ، مددكارِ او است . حال توكل و اعتماد بر خدا جز براى انسانهاى با تقوا به وجود نمىآيد ، لذا قبل از آيهء :
« وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ؛ » قرآن مىفرمايد : « وَمَن يَتَّقِ اللّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لايَحْتَسِبُ » ؛ « 2 » هر كس تقوا داشته باشد پروردگار عالم در بن بستها به فريادش مىرسد ، و از راه بى گمان حوائجش را برآورده مىسازد .
تقوا سبب توكل
تقوا سبب توكل ، درك قدرت حق و درك توحيد افعالى است . هر چه تقوا بيشتر باشد ، توكل و درك توحيد افعالى بيشتر مىشود تا كم كم اعتماد انسان بر خدا و توحيد افعالىاش يك نحوهء شهودى پيدا مىكند و در عالم هستى مؤثر و پناهى جز خدا نمىبيند ، و به كسى جز خدا اعتماد نمىكند .
روزه از وسايل توكل
روزهء ماه مبارك رمضان از چيزهايى است كه حال توكل و توحيد افعالى را قوى مىكند . اگر روزه با شرايطش باشد ، و در آن گناه نباشد و رابطهء انسان را با خدا محكم كند ، آدمى را به مقام شهود مىرساند .
هامش
( 1 ) . طلاق ، آيه 3 .
( 2 ) . همان ، آيه 3 .