كسى كه همه چيز از آن اوست مخالفت كرده است . امام سجاد در دعاى ابوحمزهء ثمالى مىگويد : خدايا ! من گناه مىكنم و مثل اينكه تو اصلًا نمىبينى ! خدايا من گناه مىكنم و به جاى اينكه من حيا كنم ، تو حيا مىكنى ! اين جملهء امام سجاد چه جملهء شيرينى است ؛ « خدايا من بايد حيا كنم ولى تو حيا مىكنى » . به اين مىگويند : توبه . اگر انسان يك حساب سرانگشتى كند ، ندامت و پشيمانى برايش پيدا مىشود از اينكه به ولى نعمت و كسى كه هر چه دارد از اوست ، بىاحترامى كرده است . وقتى كه اين شرمندگى برايش پيدا شد ، به طور ناخودآگاه مىگويد : خدايا بد كردم ! كودك اگر خطا كند و مادرش او را از خانه بيرون كند ، تا روز است ، ترس ندارد . اما وقتى شب مىشود ، جايى را ندارد و مىآيد در خانه را مىزند و مىگويد : مادر ! مادر !
حالت شرمندگى خواه ناخواه به زبانش مىآيد و خواه ناخواه به چشمش اشك مىنشيند . اين اشك ، لازمهء آن شرمندگى است و نشاندهندهء اين است كه تصميم دارد ديگر مخالفت نكند . لذا گفتن استغفرالله ، خيلى لازم نيست بلكه خودش به زبان مىآيد . تصميم به اينكه ديگر گناه نمىكنم ، اين هم لازم نيست و خودش مىآيد . مهم خود توبه است و خدا خيلى دوست دارد كه انسان در مقابل او شرمنده و سر به زير شود . اگر ما يك مقدار شعور داشته باشيم ، اين سر به زيرى هميشه بايد باشد .
پيغمبراكرم روزى هفتاد مرتبه استغفار مىكردند ، در حالى كه گناه هم نكرده بودند . معلوم است كه استغفار پيغمبر زبانى نبود و از شرمندگى سرچشمه مىگرفت . دربارهء حضرت آدم داريم كه وقتى آمد روى كرهء زمين ، دويست سال سرش را بالا نكرد .
چيزى كه بايد توجه به آن داشته باشيم و مخصوصاً جوانها بايد بدانند اين
اخلاق و خودسازى در مكتب قرآن و اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 169
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٦٩