قرآن كارخانهء انسانسازى است ، مفاتيح محدث قمى هم كارخانهء انسانسازى است . به قول اهل دل ، قرآن كلام نازل و دعا كلام صاعد است . دعا مكالمهء با خداست . قرآن هم مكالمهء خداست . قرآن حرف
زدن خدا به زبان بنده با بنده است و دعا ، حرف زدن بنده با زبان خودش با خداست . لذا سازندگى دعا اگر بيشتر از خواندن قرآن نباشد ، كمتر هم نيست . وقتى از امام صادق ( ع ) سؤال مىكنند كه دعا بخوانيم يا قرآن ؟ مىگويند هر دو را مىپرسند : كه اگر نتوانيم ، كداميك بهتر است ؟ مىفرمايند : دعا كه راز و نياز با خداست . حتى از امام صادق ( ع ) سؤال مىكنند . نماز مستحبى بخوانيم يا دعا ؟ مىفرمايند : هر دو . مىپرسند : اگر هر دو را نتوانيم ؟ مىفرمايد : دعا بخوانيد .
روايتش را براى شما خواندم كه :
الدُّعاءُ مُخُّ العِبادَةِ
پايه و اساس نماز ، روزه ، خمس ، زكات ، حج و جهاد دعا و راز و نياز با خداست . همه مخصوصاً جوانها بايد توجه به اين مطلب داشته باشند كه دعا يك معلم اخلاق و كارخانه انسانسازى است . بهترين چيز براى تهذيب نفس و براى اينكه صفت رذيله را از دل بركند و فضيلت به جاى آن بارور كند ، دعا و راز و نياز با خداست . لذا بحث امروز ما درباره اين فوايد است و اين فوايد زياد است : اولين فايدهاى كه دعا دارد ، اين است كه ذلت عبوديت را در انسان زنده مىكند و نيز ، عزت ربوبيت را در دل انسان بيدار مىسازد . اگر انسان بتواند اين دو صفت را در خود ايجاد كند ، همه چيز را در خودش ايجاد كرده است و اين است معناى الدُّعاءُ مُخُّ العِبادَة
تمام عباداتى كه انجام مىدهيم ، براى اين است كه به مقام عبوديت برسيم . لذا بزرگان براى اينكه انسان به مقام عبوديت برسد ، منازلى در نظر
اخلاق و خودسازى در مكتب قرآن و اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٥٤