تسلط بر اعصاب ، سعه صدر ، صبر و استقامت در اولين مرحله ، كه وظيفه ى عمومى و همگانى است ، نقش اساسى دارد . البته در مرحله بعد چنانچه روى خوش و كلام نرم اثرى نداشت و سبب تجرّى گناهكارى شد ، در آن صورت بايد با قيافه گرفته و روى ترش و نگاه حاكى از ناراحتى و نگرانى برخورد شود .
اميرالمؤمنين ( ع ) مىفرمايند : پايينترين درجه ى نهىازمنكر آن است كه با گنهكاران با چهره ى گرفته و خشمآلود ، برخورد كنيد « 1 » .
يعنى اگر مغازهدارى با خريدار بدحجابى مواجه شد با ترشرويى و گاه امتناع از فروش ، به او بفهماند كه مرتكب منكر شده و بايد از آن دست بردارد . يا مثلًا اگر پدرى با فرزند خطاكارش روبرو شد و حرف ملايمش او را بيدار نكرد و يا مادرى با لباس نامناسب و جوراب بدن نماى دخترش مواجه گرديد ، با تندى و قاطعانه با آنها رفتار كنند و بدينوسيله ناراحتى خود را از كارهاى زشت آنها ابراز نمايند .
تا اين مرحله ، امربهمعروف و نهىازمنكر بر عهده ى همه ى مردم است و يك نظارت ملى است ، اما از اين بالاتر در حيطه حكومت اسلامى است كه در آن صورت : البته اگر گفتن اثرى نكرد ، به تعزير و زندان و اعدام خواهد انجاميد .
ب ) مبارزه ى منى : در اين صورت ، شكل مبارزه تغيير مىيابد ، يعنى اگر انسانى ديد كه ديگر تذكر ملايم و ابراز ناراحتى مؤثر نيست ، وظيفهاش ايجاب مىكند كه از شخص خلافكار دورى كند ، با او نشست و برخاست نداشته باشد و از دوستى و رفاقت با او بپرهيزد . چنانچه زمينهاى پيش آمد ، صريحاً و با قاطعيت به او اعلام كند كه چون تو به نماز بىاهميت هستى ، با نوارهاى خلاف شرع سر و كار دارى ، حجابت را مطابق فرمان الهى رعايت نمىكنى ، با جوراب نازك در جامعه ظاهر مىشوى ، دروغ مىگويى ، رشوه مىگيرى ، به قوانين اجتماعى كه خير و صلاح جامعه در آن است بىاعتنايى ، اسراف مىكنى و خلاصه هر گونه كار زشت و منكر ديگر ، از اين به بعد من با تو دوست
هامش
( 1 ) - وسايلالشيعه / 11 ، 413 .