فرزندان جوان و نوجوانش تفهيم نمايد . بنابراين ، شرط اول در تربيت اين است كه پدر و مادر با صبر و بردبارى در اين امر مهم وارد شوند و اين شرط ، اساساً براى توفيق هر مربى چه پيامبر خدا باشد و چه روحانى و معلم و پدر و مادر ، امرى ضرورى و اجتنابناپذير است .
2 - برخورد مهرآميز : شرط دوم كه از لحاظ اهميت ، كمتر از شرط اول نيست ، گفتار شيرين و به عبارت ديگر شيرين زبانى است . اين شرط نيز از صفات كليدى و بسيار حساس براى توفيق يك مربى در امر ظريف تربيت است . موعظه ، تلطّف و مهربانى ، از امورى است كه موفقيت پدر و مادر در رابطه با تربيت و پرورش روحى فرزند ، از به دو تولد تا سنين نوجوانى و جوانى به آن وابسته و امرى كاملًا محسوس و ملموس است .
پيامبراكرم ( ص ) فرمودند : فرزندانتان را دوست بداريد و با آنان خوش رفتار باشيد و هنگامى كه وعدهاى به آنها مىدهيد ، به آن عمل كنيد « 1 » .
شما ببينيد كه يك مادر ، اگر هنگام شيردادن به طفل خود ، او را مورد ملاطفت و مهربانى قرار دهد ، دست نوازش بر سرش بكشد و با او شيرين زبانى كند ، كودك نيز در مقابل ، تبسم كرده و به راحتى شيرش را مىخورد ، اما اگر مادر اندكى روى ترش كند و يا به او تشر بزند ، نه تنها ديگر شير نمىخورد ، بلكه بغض نموده و گريه مفصلى هم مىكند .
اين از دوران كودكى و شيرخوارگى ، دورانهاى بالاتر هم همين است ، درشت صحبت كردن ، برخورد خشن و احياناً قلدرى با يك جوان بالغ ، يك دختر 15 يا 16 ساله ، يك پسر 17 يا 18 ساله ، نه تنها به تربيت او كمك نمىكند ، بلكه باعث مىشود كه شخصيت او ضربه بخورد ، عقدهاى بار بيايد و خداى ناكرده دست به اعمال خلاف بزند .
قرآن شريف در اين زمينه اصرار و پافشارى بسيار دارد تا جائى كه به حضرت موسى و برادرش هارون ( ع ) مىفرمايد كه مبادا در برخورد خود با فرعون ، دچار عصبانيت شويد ، بلكه با تلطف و مهربانى برخورد كنيد تا بتوانيد بهتر نتيجه بگيريد :
هامش
( 1 ) - كافى / 6 ، 49 .