ديدند و به اشتباه خود پى بردند از خداوند عذر خواهى نمودند و گفتند : « خدايا ! ما نمىدانستيم ، علم ما محدود بود و تو مىدانى چيزهايى را كه ما نمىدانيم » .
اين امتيازهاى كه براى انسان شمرديم اختصاص به پيامبران ندارد بلكه براى انسان نيز هست ، مقام انبياء و اوليا مقام ديگرى است بالاتر از اين .
امتياز و درجه ديگرى كه قرآن براى انسان بيان مىفرمايد اين كه :
« ونفخت فيه من روحي فقعوا له ساجدين » ؛
« 1 » يعنى وقتى از روح خود در انسان دميدم و انسان كامل شد به فرشتگان امر نمودم كه به آدم سجده كنيد همگى سجده كردند مگر ابليس كه به خاطر تكبرش سجده نكرد و به خاطر اينكه ملك نبود و از جنيان بود « كان من الجن » بىادبى كرد ، اگر ملك بود ، اين گونه بىادب نبود . اين مطالب مىرساند كه خداوند به انسان مىفرمايد : اى انسان ! هر كس با تو مبارزه كند رانده در گاه من است و از ديده من او مستكبر است ، آن كس كه به تو سجده نكند و در مقابلت متواضع نشود ، كافر است .
امتياز ديگر انسان ، اين كه خداوند در آيهاى مىفرمايد :
« و سخر لكم ما فيالسموات و ما فيالارض جميعاً » ؛ « 2 » [
اى انسانها ] هرآنچه در آسمان و زمين است براى شما آفريدم . پس آگاه باشد كه عالم هستى براى تو به خاطر تو آفريده شده است ، و قدر و منزلت خود را بدان . خداوند مىفرمايد :
« يا ايها الانسان انك كادح الي ربك كدحا فملاقيه » ؛
« 3 »
هامش
( 1 ) - حجر ( 15 ) آيه 29 .
( 2 ) - جائيه ( 45 ) آيه 13 .
( 3 ) - انشقاق ( 84 ) آيه 6 .