روزهدار چشم خود را از آنچه نهى شده است حفظ مىكند ، گوش خود را از هر چيزى كه شايستهء شنيدن نيست نگاه مىدارد ، زيرا شنونده در معصيت دروغ و غيبت و غير آن ، با گوينده شريك است . همچنين ، زبان خود را از بيهودهگويى باز مىدارد ، يا خاموش مىنشيند يا به خواندن ذكرها و تلاوت قرآن كريم مشغول مىشود و سخنى كه مورد رضايت خداوند نيست ، بر زبان نمىآورد . خلاصه آنكه دست ، پا و همهء اعضا و جوارح او از كارهاى ناشايست پرهيز مىكنند . چنين روزهاى به افراد خاصى از انسانها اختصاص دارد و به آن روزهء اخلاقى نيز مىگويند . محمد بن مسلم از امام صادق ( ع ) روايت كرد كه فرمودند :
« اذا صمت فليصم سمعك و بصرك و شعرك و جلدكو عدد اشياء غير هذاو قال : لا يكون يوم صومك كيوم فطرك . . . » « 1 »
چون روزه گرفتى ، پس بايد گوش ، چشم ، مو و پوست تو نيز روزهدار باشند و اعضا و جوارح ديگر نيز همينطور ، نبايد روزى كه روزهدارى با روزى كه روزه نيستى يكسان باشد .
شيخ محمود شبسترى ( ه ) چه نيكو گفته است :
نپندارى كه روزه بسته كام است * ز من بشنو كه تا گويد كدام است
كه پرهيزد ز نمّامى و غيبت * ز گفتار دروغ و مكر و ريبت
ز بد ديده فراگير و فرو پوش * مكن غيبت و گر كردند منيوش
ز هرچه كار بد ، يكسر حذر كن * چو ديدى بد ، چو باد از وى گذر كن « 2 »
امام باقر ( ع ) فرمودند : « روزى رسول خدا ( ص ) زنى روزهدار را ديد كه به كنيز خود دشنام مىداد . پس رسول خدا ( ص ) فرمودند كه طعام بياورند و سپس به آن زن فرمودند : طعام بخور ! آن زن گفت : اى رسول خدا ! چگونه
هامش
( 1 ) . همان ، ج 4 ، ص 87 .
( 2 ) . كنز الحقايق ، ص 89 .