مراتب و درجات امر به معروف و نهى از منكر
امر به معروف و نهى از منكر به تناسب موقعيت و شرايط گناه و گناهكار و تعداد دفعات ارتكاب گناه مراتبى دارد . درجهء نخست امر به معروف و نهى از منكر اين است كه از شخص معصيتكار رو برگردانند ، با چهرهء ناراحت با او ملاقات كنند ، از او اعراض نمايند يا معاشرت با او را ترك كنند ، در صورتى كه معلوم شود كه اين كارها براى ترك معصيت گناهكار است . اين روش در صورتى صحيح است كه كار شخص اثرگذار باشد و اثر آن تنبيه شخص گناهكار باشد ، در غير اين صورت ، اگر انجام دادن اين كارها ، جنبهء تشويقى داشته باشد و گناهكار را در عمل خود گستاختر كند ، در چنين مواردى اين كار صحيح نيست .
درجهء دوم از امر به معروف و نهى از منكر ، امر و نهى با زبان و پند و ارشاد است . ممكن است شخص كار منكرى انجام دهد و اين ناشى از جهل و نادانى او باشد يا بر اثر تبليغات تحت تأثير عواملى محيطى قرار گرفته باشد ، چنين شخصى نياز به راهنما و معلم دارد . كسىكه با مهربانى با او صحبت كندو او را از معايب و مفاسد عمل زشتش آگاه كند ، احتمال دارد با گفتار نرم و با منطقى روشنگر آن عمل منكر را ترك كند . اگر شخصى به گفتار نرم توجه نكرد و اينگونه در او تأثيرنكرد ، مىتوان با تشديد در گفتار و تهديد ، او را از كار زشت باز داشت .
مرتبه سوم ، مرحله عمل و توسل به زور است . گاهى اوقات اعراض و ترك معاشرت بر شخص گناهكار اثر ندارد يا با منطق ، بيان و پندواندرز نمىتوان او را از انجام دادن منكر باز داشت ، در اين صورت بايد وارد عمل شد .
معناى وارد عمل شدن ، فقط اعمال زور ، كتك زدن و مجروح كردن نيست ، البته در مواردى تنبيه عملى لازم است ، زيرا در دين اسلام هم حد و