يخشى . « 1 »
به سوى فرعون برويد كه او طغيان كرده است . با او به نرمى سخن بگوييد ، شايد پند گيرد يا بترسد .
مبارزهء منفى اين است كه انسان معاشرت با گناهكار را ترك كند و با او دادو ستد نكند . در روايات فراوانى داريم كه از شرابخوار دختر نگيريد ، به ترك كنندهء نماز دختر ندهيد ، از رباخوار چيزى خريد و به او چيزى نفروشيد و با ظالم و كسانىكه منزلشان محل گناه است ، معاشرت نداشته باشيد .
يك نمونه از مبارزهء منفى در صدر اسلام را مىتوان در جنگ تبوك مشاهده كرد . قرآن كريم به اين موضوع اشاره كرده است و مىفرمايد :
و على الثلاثة الذين خلفوا حتى اذا ضاقت عليهم الارض بما رحبت و ضاقت عليهم انفسهم و ظنوا ان لا ملجا من اللّه الا اليه . « 2 »
و خدا پذيرفت توبهء آن سه تن را كه از جنگ تخلف كرده بودند ، آنگاه كه زمين با همهء وسعتش بر آنها تنگ شد و جان در تنشان نمىگنجيد و خود دانستند كه جز خداوند هيچ پناهگاهى كه بدان روى آورند ، نيست .
در جنگ تبوك ، هنگامى كه پيامبر اكرم ( ص ) فرمان جهاد صادر كردند ، همهء مردم آمادهء جهاد شدند ، مگر كسانىكه عذرى داشتند ، مثلا به بيمارى يا نقص عضو مبتلا بودند . در ميان مردم مدينه سه نفر بدون هيچ عذرى در جنگ شركت نكردند . وقتى كه پيامبر اكرم ( ص ) و سپاهيان از جنگ بازگشتند ، آن سه نفر به استقبال آن حضرت شتافتند . پيامبر اكرم ( ص ) با ديدن آنان از دور ، دستور دادند كه هيچ مسلمانى با آنان صحبت نكند . هنگامى كه آن سه نفر به حضور پيامبر اكرم ( ص ) رسيدند ، سلام كردند . اما آن حضرت به آنان پاسخى
هامش
( 1 ) . قرآن ، طه / 43 - 44 .
( 2 ) . قرآن ، توبه / 118 .