هنگامى كه زكات بر امت اسلامى واجب شد ، پيامبراكرم ( ص ) دستور فرمودند كه از نُه چيز زكات گرفته شود و آن نُه چيز عبارتاند از : چهار نوع از محصولات زراعى ؛ گندم ، جو ، كشمش و خرما كه آنها را غلات اربعه مىگويند . سه نوع از حيوانات ؛ گوسفند ، گاو و شتر كه به آنها مواشى ثلاثه مىگويند و نقدين ؛ سكههاى طلا و نقره . « 1 » قابل ذكر است كه در احاديث معتبر اسلامى در اشاره به اين مطلب كه موارد تعلق زكات منحصر به همين نُه چيز نيست ، تعبيراتى آمده است .
امام صادق ( ع ) در اين زمينه مىفرمايند :
« كُلُّ مَا كِيلَ بِالصَّاعِ فَبَلَغَ الاوسَاقَ فَعَلَيهِ الزَّكَاة » « 2 »
همهى آن چيزهايى كه به وزن و پيمانه در مىآيند ، اگر به حد معينى برسند ، زكات دارند .
در عصر كنونى كه شيوههاى توليد و توزيع و فعاليتهاى اقتصادى با گذشته فرق كرده است و معمولًا در شهرها زكات به معناى فقهى و سنّتى به كمتر كسى تعلق مىگيرد ، حكم اسلامى زكات براى مردم اين عصر نيز پيام دارد . كمترين پيام آن كمك كردن به نيازمندان و تلاش نمودن در جهت گرهگشايى از كار مسلمانان و بهبود وضع آنان است و بر فقها و دانشمندان اسلامى است كه با استفاده از قواعد فقهى و دستورهاى دينى ، مفهوم زكات را به فعاليتهاى عصر كنونى نيز تسرّى بدهند و مطابق مقتضيّات زمان ، اين دستور مترقى و گرهگشاى اسلامى را تبيين كنند .
هامش
( 1 ) الاستبصار ، ج 2 ، ص 2
( 2 ) الكافى ، ج 3 ، ص 510