تو زكاتى مقرر و ثابت است . زكات چشم ، نگاه عبرتآموز و فروپوشى آن از مناظر شهوتانگيز و مانند آن است . زكات گوش ، شنيدن آيات قرآن و مطالب علمى و حكمتآميز و كلمات سود بخش ، پند آموز و نجاتدهنده و نيز بازداشتن آن از شنيدن سخنان و مطالب مغاير با موارد مذكور مانند دروغ ، غيبت و امثال آن است . زكات زبان ، خيرخواهى براى مسلمانان ، هشدار دادن به غافلان ، تسبيح گفتن و ذكر خداوند بر لب راندن و امثال آن است . زكات دست ، بذل و بخشش و احسان از آنچه خداوند بر تو ارزانى داشته است و گماردن آن به نگارش مطالب علمى و كتابهاى سودمند براى جامعهء اسلامى و واداشتن آن در اطاعت و فرمانبردارى خداوند متعال و بازداشتن آن از بدى و ستم به ديگران است . زكات پا ، رفتن و قدم نهادن در مسير اداى حقوق الهى ، همچون ديدار مردمان صالح ، رفتن به مجالس ذكر ، قدم نهادن در راه برقرارى صلح ميان مردم و تحكيم پيوند بين خويشان ، جهاد در راه خدا و رفتن در هر راهى كه پاكسازى روح و سلامت دين تو در آن باشد . » « 1 » شيخ محمود شبسترى چه نيكو سروده است : « 2 » زكات پاكبازان ترك جان است نمىدانم كه را ياراى آن است
ز دست و پا و چشم و گوش و بينى زكاتت هست اگر خود نيك بينى
به هر دم كز خدا يا بى حياتى از آن واجب شود بر تو زكاتى
اگر بر دست دارى مال سهل است ولى گر در دلشدارى ز جهل است
براى مصلحت دنيا گنه نيست سر جمله گناهان حبّ دنيا است
براى مصلحت دنيا نگه دار به مهرش دل مبند اىمرد هوشيار
هامش
( 1 ) مصباح الشريعة ، باب 21 ، ص 139
( 2 ) كنز الحقايق ، ص 82