كوچك شمردن اوامر و نواهى الهى
مسأله 186 - يكى از گناهان بزرگ در اسلام كوچك شمردن اوامر و نواهى الهى است كه به آن استخفاف و بى اعتنايى به دين نيز گفته مىشود ، و آن اقسامى دارد :
الف ) واجبى از واجبات را ضد ارزش بداند ، نظير كسى كه حجاب اسلام را ضد ارزش بداند و يا نماز و مانند آن را بىارزش و براى عوام مردم بداند ، و اين قسم از استخفاف اگر ملتزم به لوازم آن باشد كفر است ، ولى اگر توجّه به لوازم آن نداشته باشد گرچه كفر نيست ولى گناهش خيلى بزرگ است علاوه بر عذابى كه در اصل گناه است .
ب ) واجبى از واجبات و يا حرامى از محرمات را گرچه ضد ارزش نمىداند ولى در عمل به آن اهميّت نمىدهد ، نظير كسى كه با عذر غير موجهى نماز را ترك مىكند ، مثلًا در مسافرت چون وضو و نماز براى او مشكل است آن را ترك مىنمايد ، و نظير زنى كه در ميان مردم موى سرش را نمىپوشاند و يا - العياذ باللَّه - با زينت و آرايش در ميان مردم ظاهر مىشود ، و اين قسم نيز از گناهان بزرگ است يعنى علاوه بر گناه اصل عمل ، گناه بى اعتنايى به اوامر و نواهى الهى را هم دارد .
ج ) تبليغ عليه واجبى از واجبات يا تبليغ براى حرامى از محرّمات ، نظير كسى كه عليه نماز يا روزه و يا حجّ و مانند اينها تبليغ كند و آنها را كوچك و بىارزش قلمداد نمايد ، و نظير كسى كه عليه حجاب تبليغ و بىحجابى را تمدّن و ارزش وانمود كند و يا بانك منهاى ربا را بىارزش و بانك ربوى را از نظر اقتصادى با ارزش بداند ، و معلوم است اين قسم ، گناهش از قسم اوّل بالاتر بلكه اگر ملتزم به لوازم آن باشد كفر ، و در بعضى موارد مفسد فى الارض است ، و اگر ملتزم به لوازم آن نباشد گرچه كفر نيست ولى گناهش خيلى بزرگ بلكه در بعضى موارد حكم مفسد فى الارض را دارد .
مسأله 187 - آنچه در واجبات و محرّمات گفته شد در مستحبّات و مكروهات نيز مىآيد ، زيرا ترك مستحبّات و فعل مكروهات ، گرچه اشكال ندارد ولى اگر بر ترك مستحب يا انجام مكروه ، استخفاف صدق كند ، حرام است ، نظير كسى كه در مسجد نشسته و جماعت مسلمين بر پا