ظلم
مسأله 135 - يكى از گناهان بزرگ در اسلام ظلم است و عقلًا و شرعاً گناهى بزرگتر از ظلم نداريم ، و از نظر قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام ظلم اقسامى دارد :
الف ) ظلم به خداوند متعال ، و كفر و شرك و كفران نعمت از مصاديق بارز اين قسم است ، چنان كه مخالفت با خداى متعال و ظلم به بندگان او از مصاديق خفيّهء اين قسم است .
ب ) ظلم به بندگان خداى متعال بلكه به مخلوقات او ، و از مصاديق بارز آن تجاوز به جان و مال ديگران است كه به آن حقّ الناس گفته مىشود و پروردگار عالم از ذرّهاى از آن نخواهد گذشت .
ج ) ظلم به بندگان در جهت آبروى آنها ، و از مصاديق بارز آن غيبت ، تهمت ، استهزا و سرزنش است و در روايات آن را از رباخوارى بدتر دانسته است ، در حالى كه رباخوارى در اسلام جنگ با خداست .
د ) ظلم به ديگران در جهت عرض و ناموس آنها ، و در اسلام و نزد متشرعه بلكه نزد همهء مردم ، اين قسم قبيحتر از اقسام گذشته است .
مسأله 136 - گرچه گناه قسم اوّل و سوّم و چهارم از گناه قسم دوّم بالاتر است ، ولى توبهء آنها فقط پشيمانى از گذشته و اصلاح خود در آينده است ، مگر اينكه مظلوم توجّه به ظلم پيدا كرده باشد كه در اين صورت علاوه بر پشيمانى و اصلاح خود ، رضايت مظلوم را نيز بايد به دست آورد . امّا در قسم دوّم كه به آن حقّ الناس مىگويند ، بايد مظلوم را راضى كند ، توجّه به آن ظلم پيدا كرده باشد يا نه ، مگر اين كه مظلوم به هيچ وجه راضى نشود يا ظالم قدرت كسب رضايت او را نداشته باشد .
مسأله 137 - اگر دسترسى به مظلوم نداشته باشد ، بايد با اذن حاكم شرع آنچه را بدهكار است به عنوان رد مظالم بدهد ، و اگر مظلوم مرده است بايد به وارث او بدهد ، و اگر قدرت بر اين كار ندارد بايد با اذن حاكم شرع ، از طرف او به عنوان رد مظالم بدهد .
مسأله 138 - اگر ظالم بتواند آنچه را كه به مظلوم مديون است ، به او برساند كفايت مىكند ، گرچه