فروش زمين ، و بايد به مقدار متعارف باشد نه مثل شهرك سازى و مانند آن .
مسأله 2268 - زمينهاى آبادى كه در صدر اسلام با جنگ به دست مسلمين افتاده ، قابل خريد و فروش نيست ولى در اين زمان كه معلوم نيست آيا اين زمينها ( در ايران و عراق و . . . ) در صدر اسلام آباد بوده يا نه ، ملك كسانى است كه زمين در تصرّف آنهاست و خريد و فروش و ساير تصرّفات در آن جايز است .
مسأله 2269 - زمينهايى كه معلوم نيست سابقاً چگونه بوده ، ملك كسى است كه زمين در دست اوست و خريد و فروش آن و ساير تصرّفات اشكال ندارد .
مسأله 2270 - محدودهء خاصى كه براى شهر ، ده ، مزرعه ، چاه ، قنات ، درخت و مانند آنها براى استفاده اهل و صاحبان آنها قرار داده مىشود حريم آن مىباشد و كسى بدون اجازهء آنان نمىتواند در آن تصرّف نمايد و حريم هر چيزى حدّ معيّنى است كه با چيزهاى ديگر فرق دارد و آن مقدارى است كه باعث ضرر نشود مثلًا حريم چاه يا قنات حدّى است كه كندن چاه يا قنات ديگرموجب ضرر به آنها نگردد .
مسأله 2271 - چراگاه هر محلى حريم آنجاست و كسى بدون اجازهء اهل آنجا حقّ تصرّف و استفادهء از آن را ندارد ولى اهل آن محل همانطور كه مىتوانند از آن چراگاه استفاده نمايند ، مىتوانند آن را اجاره دهند .
مسأله 2272 - علامت گذارى به وسيلهء ديوار يا سيم خاردار يا سنگ چين نمودن و مانند اينها در زمينهاى موات به قصد تصرّف و احيا ، موجب حقّ براى علامتگذار مىشود و ديگرى حقّ تصرّف و احياى آن را ندارد كه به آن در اصطلاح تحجير مىگويند .
مسأله 2273 - تحجير بايد به مقدار احتياج تحجير كننده يا بستگان نزديك او و نيز بايد به مقدار متعارف باشد و بيشتر از آن موجب حقّى نمىشود .
مسأله 2274 - اگر علامت تحجير از بين برود حقّ تحجير كننده از بين نمىرود چه اينكه كسى با تعدّى و ظلم علامتها را از بين ببرد يا به وسيلهء زلزله و سيل و مانند اينها از بين برود .
مسأله 2275 - معادن گرچه در ملك شخصى كسى پيدا شود ملك حكومت اسلامى است و در صورت ممانعت حكومت اسلامى ، كسى حقّ تصرّف در آنها را ندارد .
مسأله 2276 - همهء آبها چه زيرزمينى باشد يا روى زمين مانند درياها و رودخانهها و نهرها و بركهها
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 361
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٣٦١