احكام انْفال ( زمين و آبها )
مسأله 2259 - زمينهايى كه صاحب معيّنى ندارد و آثارى از آبادى در آن نيست چه در اصل باير باشد مانند بيابانها و كوهها و درّهها و چه بعد از آباد شدن باير شده باشد مثل زمينهايى كه صاحبان آنها از آن اعراض كرده باشند ملك حكومت اسلامى است ولى اگر كسى آن را آباد كند مالك مىشود مگر در صورتى كه حكومت اسلامى ممانعت نمايد .
مسأله 2260 - اگر حكومت اسلامى از احياى زمينى جلوگيرى نمايد ، كسى نمىتواند در آن تصرّف نمايد و اگر آن را آباد كند مالك آن نمىشود .
مسأله 2261 - كسى كه زمين موات را احيا مىنمايد لازم نيست شيعه باشد بلكه هر كس گرچه كافر باشد با آباد نمودن زمينهاى موات مالك آن مىشود مگر آنكه محارب ( در حال جنگ با مسلمين ) باشد .
مسأله 2262 - زمينها و بناهايى كه مالك معيّن دارند تا وقتى كه صاحبان آنها اعراض نكرده باشند يا شك شود كه اعراض كردهاند يا نه ، گرچه خراب شود يا آن را رها نموده باشند ، كسى نمىتواند آن را آباد نمايد و با آباد نمودن مالك آن نمىشود .
مسأله 2263 - آنچه كه در زمينهاى موات باشد مانند بوته و درخت و سنگ و معدن و غيره ، مانند خود زمين ملك حكومت اسلامى است ولى اگر كسى در آنها تصرّف كند مالك مىشود مگر آنكه حكومت اسلامى ممانعت نمايد .
مسأله 2264 - زمينهايى كه در اصل آباد بوده مانند جنگلها و نيزارها ملك حكومت اسلامى است و هر كس در آن تصرّف و اصلاح نمايد مالك مىشود مگر آنكه حكومت اسلامى منع نمايد .
مسأله 2265 - استفاده متعارف از جنگلها مانند استفاده از چوبها براى ساختمان شخصى يا تهيه زغال براى مصرف يا هيزم اشكال ندارد مگر آن كه دولت اسلامى منع كند .
مسأله 2266 - آباد نمودن زمين موات به اين است كه آن را تصرّف كند و در آن ساختمان ، ديوار ، درختكارى ، كندن چاه و قنات انجام دهد ، يا آن را براى كشاورزى و مانند آن آماده نمايد .
مسأله 2267 - احيا بايد به قصد استفاده خود احيا كننده يا بستگان نزديكش باشد نه سود جويى و