مسأله 1835 - كسى كه دسترسى به طلبكار خود ندارد ، چنانچه اميد نداشته باشد كه او را پيدا كند ، بايد با اجازهء حاكم شرع طلب او را به فقير بدهد ، و مىتواند به سيّد فقير بدهد ، چنان كه مىتواند اگر فقير باشد خودش بردارد .
مسأله 1836 - اگر مال ميّت بيشتر از خرج واجب كفن و دفن و بدهى او نباشد ، بايد مالش را به همين مصرفها برسانند و به وارث او چيزى نمىرسد .
مسأله 1837 - در قرض بايد همان را كه گرفته است پس بدهد ، جنس باشد يا پول . بنابراين اگر يك من گندم يا ده مثقال طلا و مانند اينها قرض بگيرد ، بايد همان يك من گندم يا ده مثقال طلا را بدهد و زيادتر دادن ربا و حرام است . و همچنين اگر صد هزار تومان قرض گرفت ، بايد در وقتِ ادا همان يك صد هزار تومان را بدهد و زيادتر دادن ربا و حرام است . گرچه آن صد هزار تومان در وقتِ ادا افت كرده باشد و قدرت خريدِ آن كم شده باشد . ولى در غير قرض بايد قدرت خريد مراعات شود . بنابراين مهريه و نظير مهريه اگر افت كرده باشد و قدرت خريدِ آن كم شده باشد ، بايد قدرت خريد مراعات شود و به پولِ روز ادا شود . همچنين است در غصب و نظير آن .
مثلًا اگر ده هزار تومان از كسى نزد او باشد و ندهد و قدرت خريد كم شود ، بايد در وقتِ ادا ، قدرت خريد مراعات شود .
مسأله 1838 - اگر مالى را كه قرض كرده از بين نرفته باشد و صاحب مال همان را مطالبه كند ، لازم نيست بدهكار همان مال را به او بدهد .
مسأله 1839 - اگر كسى كه قرض مىدهد شرط كند كه زيادتر از مقدارى كه مىدهد بگيرد ، مثلًا ده من گندم بدهد و شرط كند كه يازده من بگيرد ، يا ده هزار تومان بدهد و شرط كند كه يازده هزار تومان بگيرد ، ربا و حرام است ، بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كارى براى او انجام دهد باز هم ربا و حرام مىباشد ، ولى اگر بدون اينكه شرط كند ، خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد اشكال ندارد بلكه مستحب است .
مسأله 1840 - قرضى كه در آن قرار ربا باشد باطل و حرام است ، و ربا از گناهان بسيار بزرگ است و قرآن شريف آن را اعلام جنگ با خدا و موجب نابودى مال مىداند و در روايات ، ربا را از زناى با محارم بالاتر دانستهاند ، و ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است و كسى كه قرض ربايى گرفته مالك آن نمىشود و نمىتواند در آن تصرّف كند ، ولى اگر صاحب پول راضى باشد كه گيرندهء
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 287
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٨٧