نيابت است مانند ذبح و رمى از آنها نيابت كند و در مثل طواف آنها را طواف دهد و در مثل وقوف آنها را به عرفات و مشعر ببرد و در تقصير آنها را تقصير كند . در اين صورت حجّ آنها صحيح است و در صورتى كه در سالهاى بعد ديوانه عاقل شود يا مريض سالم گردد ، اعادهء حجّ لازم نيست .
مسأله 1528 - اگر عاقل در حال احرام ديوانه شود يا كسى در حال احرام مريض شود و نتواند اعمال را به جا آورد و بردن آنها نيز به عرفات و مشعر ممكن نباشد ، حجّ آنها تبديل به عمره مفرده مىشود و اگر ممكن است آنها را طواف و سعى مىدهند و اگر ممكن نيست از طرف آنها نيابت مىكنند و آنها را تقصير مىنمايند و با اين عمل از احرام بيرون مىآيند ، ولى حجّ آنها كفايت از حجّ واجب نمىكند .
مسأله 1529 - حجّ بر كسى واجب مىشود كه قدرت براى اعمال حجّ داشته باشد بنابراين اگر كسى مريض است و حجّ رفتن براى او مشقّت دارد يا راه باز نيست يا نوبت او نشده است يا امنيّت ندارد يعنى در راه يا در آنجا خطرى متوجّه جان يا مال اوست و يا با نبودن در وطن امنيّت مالى يا ناموسى ندارد حجّ او واجب نيست .
مسأله 1530 - اگر بداند حجّ او سبب ترك واجب مهمتر مىشود نظير ترك نماز يا جهاد ، يا آنكه حجّش متوقف بر فعل حرامى است كه اجتناب از آن مهمتر از حجّ باشد نظير سلطهء اجانب بر او يا ابتلاى به زنا و مانند آنها ، حجّ بر او واجب نيست .
مسأله 1531 - اگر حجّ او متوقف بر ترك واجبى است كه حجّ مهمتر از آن است نظير مخالفت نهى پدر يا مادر يا شوهر ، و يا متوقف است بر گناهى كه حجّ مهمتر از اجتناب از آن گناه است نظير نگاه نامحرم به او ، يا تزريق آمپول به وسيلهء نامحرم و مانند اينها ، حجّ بر او واجب است .
مسأله 1532 - هرگاه با اينكه حجّ خوف خطر داشت يا مستلزم ترك واجب مهمتر يا به جا آوردن فعل حرام بود به حجّ رود و آن خطر به او برسد و يا واجب را ترك و حرام را به جا آورد ، گرچه گناه كرده است ولى حجّ او صحيح و كفايت از حجّ واجب او مىكند .
مسأله 1533 - اگر كسى مريض يا پير است و قدرت براى رفتن مكه ندارد اگر همان سال مستطيع شده است حجّ بر او واجب نيست و اگر قبلًا مستطيع بوده است و مىتوانسته به حجّ برود و نرفته است حجّ بر او واجب است و بايد در حال حيات نايب بگيرد .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 234
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٣٤