صبح شده يا نه ، پيش از تحقيق هم مىتواند كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد . ولى در چهار صورت بايد روزهء آن روز را قضا كند :
اوّل : در ماه رمضان بدون اين كه تحقيق كند صبح شده يا نه ، كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد بعد معلوم شود كه صبح بوده است .
دوّم : شخص غير ثقه بگويد صبح نشده يا بگويد صبح شده و انسان خيال كند شوخى مىكند و كارى كه روزه را باطل مىكند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است .
سوّم : كسى كه نمىتواند تحقيق كند مثل كور و زندانى و مانند اينها به گفتهء شخص غير ثقه افطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است .
چهارم : در هواى صاف به واسطهء تاريكى يقين كند كه مغرب شده و افطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است ، ولى اگر در هواى ابرى به گمان اينكه مغرب شده افطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده قضا لازم نيست .
مسأله 1279 - اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد و بىاختيار فرو رود يا آب داخل بينى كند و بى اختيار فرو رود قضا بر او واجب نيست .
مسأله 1280 - اگر ديوانه عاقل شود ، واجب نيست روزههاى وقتى را كه ديوانه بوده قضا نمايد .
مسأله 1281 - اگر كافر مسلمان شود واجب نيست روزههاى وقتى را كه كافر بوده قضا نمايد ، و همچنين است اگر مسلمانى كافر شود و دوباره مسلمان گردد روزههاى وقتى را كه كافر بوده واجب نيست قضا نمايد .
مسأله 1282 - انسان بايد روزهاى را كه به واسطهء بيهوشى يا مستى از او فوت شده ، قضا نمايد ولى اگر قبل از اذان صبح نيّت كند و بعد بىهوش يا مست شود و يا در روز از بيهوشى يا مستى بيرون آيد و قبل از ظهر نيّت روزه كند روزهء او صحيح است و قضا ندارد .
مسأله 1283 - اگر براى عذرى چند روز روزه نگيرد و بعد شك كند كه چه وقت عذر او برطرفشده ، مىتواند مقدار كمتر را كه احتمال مىدهد روزه نگرفته قضا نمايد .
مسأله 1284 - اگر از چند ماه رمضان روزهء قضا داشته باشد قضاى هر كدام را كه اوّل بگيرد مانعى ندارد ، ولى اگر وقت قضاى رمضان آخر تنگ باشد ، مثلًا پنج روز از رمضان آخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به رمضان مانده باشد بايد اوّل قضاى رمضان آخر را بگيرد .
رساله توضيح المسائل (پانزدهم 1389ش) (فارسى) — صفحة 200
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٠٠