درجات ولايت و رهبرى
جهان آفرينش به طور كلى همچون انسانها حركت و هدفى دارد و برنامهاى و هدايتى كه در ظل عنايات خداوند انجام مىشود .
طبق موازين فلسفى ، فيوضات خداوند با وسائط الهى به جهان آفرينش مىرسد . طبق روايات و نصوص مذهبى ، اين وسائط همان اولياء الهى از پيامبران و اوصياء آنها هستند كه غرض از آفرينش انسان ، در آنها به طور كامل محقق شده است . آنها هستند كه به حق به مقام خليفة اللّهى رسيدهاند . ديگران يا مردود و به اصطلاح عاميانه « رفوزه » هستند و يا درجهاى پايينتر از آن مقام را دارند ، به مقدار ارتباطشان با تجليات اسماء و صفات الهى در جهان ، و يا به مقدار پيوندشان با اسم اعظم جامع الهى كه لازمهاش تكامل همه جانبه مىباشد . مرحوم صدر المتألهين شيرازى در شرح اصول كافى مىفرمايد : اين اولياء الهى نه تنها علت غائى بلكه در مراحل علت فاعلى اين جهان قرار دارند .
طبق آنچه گفته شد اولياء الهى ولايت بر باطن جهان دارند و چون در متن غيبت جهان چنين ولايتى دارند خداوند در ظاهر هم آنها را ولى و امام قرار داد . تا مقام و منصب ظاهرى طبق واقعيات جهان باشد .
اين بحث كه در سطحى بسيار بالاتر از سطح معمول بحثها است