خلاصه در اين بيان مىخواهم بگويم اصل نورانيت پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام كه همه هم نور واحد هستند - ثابت است همان كه احياناً حقيقت محمديه صلى الله عليه و آله هم گفته مىشود ، حقيقت محمديه صلى الله عليه و آله را گاهى هم به فيض مقدس كه همان وجود انبساطى ظلى است اطلاق مىكنند ، همان حقيقت محمديه صلى الله عليه و آله را مىگويم كه بروز و خفاء دارد در خضر تجلى مىكند و استاد موسى عليه السلام مىشود ، و در قيافهى على عليه السلام ظاهر مىشود و پيش از تولد آن حضرت مادرش - فاطمه بنت اسد - را از چنگال درندهى بيابان نجات مىدهد ، و در عيسى عليه السلام تجلى مىكند و در گهواره سخن مىگويد . اين جهت ثابته است و جهت تغييرات طبيعى هم در طبيعت و خفاء و بروز پيش از طبيعت و پس از آن دارد . اين دو جهت . و اين از سخن مرحوم فيض كه اصل نفس را در سطح كلى واسطه قرار مىدهد بهتر است ، البته نفوس آن بزرگان به نوعى در نفوس ديگران هم تحقق دارد كه « انفسكم فى النفوس » و اين شرحى بيش از اين مىخواهد كه آيا اين گونه جملات معناى علّيت را مىدهد ، يعنى نفس شما اهل بيت در نفوس ديگران است يعنى علت آنهاست ، كه هر علتى در معلول تحقق دارد ، همانطور كه مرحوم حاجى سبزوارى معنى مىكند و مرحوم صدرالمتألهين در شرح اصول كافى مىفرمايد : با برهان براى ما ثابت است كه پيامبر و اهل بيت نه تنها علت غائى خلقت هستند ، بلكه علت فاعلى هم هستند . يعنى خداوند به وسيله آنها خلق مىكند نگوئيد : خالق فقط خداست ، كه اين منافات ندارد ، منظور باذن اللَّه است همانطور كه عيسى خالق است باذن اللَّه « وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ . . . » . تفكر وهّابيت عمياء كه در اثر بىسوادى مقابل
جنبش ذاتى طبيعت (حركت جوهرى) (فارسى) — صفحة 200
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٠٠