امكان ذاتى هيچ طرفى تعين ندارد ، امكان ذاتى يعنى تساوى ماهيت نسبت به وجود و عدم و هيچ يك از وجود و عدم تعين ندارند . محل امكان ذاتى ، نفس ماهيت است ولى محل امكان استعدادى ماده خارجى است ، البته ماده به معناى اعم كه شامل هر سه مورد ماده مىشود يعنى هيولا كه جوهرى است قابل صور مثل هيولا و مادهء عناصر ، و بدن كه متعلق نفس مجرد است و نفس فقط ، تعلق و تدبير بدن را دارد ، نه حلول در بدن ، مثل ماده و صورت به معناى اول ، و سوم موضوع عرض مثل جسم كه موضوع مقداريات و كيفيات است .
به هر حال همهء اين خصوصيات براى اين است كه امكان ذاتى يك اعتبار عقلى است كه بنفس ماهيت مربوط است ، ولى امكان استعدادى به شىء موجود خارجى كه در مسير شدن يك شىء ديگر است مربوط مىشود .
تفاوت امكان استعدادى و امكان وقوعى هم در اين است كه اولى فقط در ماديات است كه استعداد دارند ، ولى دومى اعم از ماديات است يعنى امكان وقوعى در مجردات هم جريان دارد . مىتوانيم بگوييم :
فلان عقل يا فرشته مجرد ، امكان وقوعى داشته از وجودش هيچ گونه محاليتى لازم نمىآيد .
فصل هفتم : « امكان ذاتى يك اعتبار عقلى و لازمهء ماهيت است » .
امكان يك اعتبار عقلى است زيرا صفتى براى ماهيت مجرد از وجود و عدم است و بدون شك چنين ماهيتى صرفا يك اعتبار عقلى است ، امكان هم كه صفت اوست همين طور ، البته ماهيت به حسب واقع يا موجود است و همانطور كه پيش از اين گفتيم دو وجوب