اسلام و عقل ( كه هر دو رسالتى الهى دارند ) دشمن را پرورش مىدهند و آزاد مىكنند . همان روشى كه دانشمندان دربارهء بسيارى مجرمين اظهار مىدارند :
مجرمين و جنايتكاران بيمارانى بيش نيستند و بايد آنها را درمان نمود و زندان هم بايد به اسلوب پرورشگاه و درمانگاه روانى درآيد . . .
چنان كه مجازاتهاى دنيوى و اخروى - كه اسلام هم به تفصيل بيان فرموده است براى معالجه است و پاكى ! حدود شرعى در حكومت اسلام براى اصلاح افراد اجتماع و تأمين امنيّت عمومى است و دوزخ هم در قيامت روى قهاّريت الهى از جهتى و لطف او از جهتى براى اصلاح و پاكى افراد است مگر آنها كه امكان پاكى در آنها نيست و وجودشان آتش و آتشگيره است كه اين هم سخنى ديگر و بحثى جداگانه است و اساسا نام بردگى را بايد از اين پرورش و مجازاتى كه اسلام در قوانين جنگى خود آورده است برداشت .
ولى آنها كه خوب فرياد مىكنند و تنها فرياد ! . . . جلو پرورش ملّتى را مىگيرند كه چرا در سالهاى پيش حاضر به تسليم نشده و يا مردمى خونخوار داشته است . ( آلمان و ژاپن )
از بردگى فردى نگويم كه چگونه افراد را از تنفّس آزاد محروم يمكنند و از كشتيهائى كه به سواحل آفريقا رفته و بوميان سياهپوست را گروه گروه گرفته و در كشتى مىريختند و براى فروش به اطراف دنيا
نگاهى به بردگى (فارسى) — صفحة 122
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص١٢٢