فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 961

و شرفيابى به محضر امام هادى و امام‌عسكري ( عليهما السلام ) را دربرداشت گذشت و در آن بالصراحه مادر جناب مليكه از نسل شمعون معرفى مي‌شود . ( 1 ) بررسي 1 . راوى اين روايت عالم مؤلف اديب محمد بن بحر شيباني ( رحمه الله ) است كه پيشتر توثيق او گذشت ، شيخ صدوق ( رحمه الله ) در عقايدِ مذهب به فقراتى از كتب وى استشهاد مي‌كند . اگرچه استاد ما آيت الله خوئي ( رحمه الله ) بر اساس روش خويش روايت را ضعيف مي‌شمارد ! ايشان در معجم رجال الحديث 4 / 224 مي‌نويسد : « در سند روايت تعدادى افراد ناشناس هستند ، علاوه بر آنكه نمي‌توان وثاقت كسى را با روايت خود او به اثبات رساند . » مقصود ايشان از اين سخن اخير فرمايش امام هادي ( عليه السلام ) به بشر بن سليمان است : شما ثقات ما اهل‌بيت هستيد ، يعنى از آنجا كه اين سخن امام هادي ( عليه السلام ) از خود بشر روايت شده نمي‌تواند وثاقت او را به اثبات رساند . لكن روايت صحيحى كه چند سطر پيش از محمد بن عبد الجبار گذشت ، اين روايت را تقويت و تأييد مي‌كند . در اثبات وثاقت شيبانى نيز همين كافى است كه شيخ صدوق و قميين على رغم سختگيرى كه داشتند بر او رحمت فرستاده‌اند . شيخ صدوق بر راويان آن اعتماد نموده و بر برخى رحمت فرستاده است . آيت الله صافى نيز در منتخب الاثر 3 / 332 آنان را توثيق كرده‌اند ، به علاوه آنكه انگيزه‌اى براى جعل وجود ندارد . اين مبنايى است كه شيخ انصاري ( رحمه الله ) آن را اختيار نموده و بدين وسيله روايت مشورت گرفتن عمر از اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) در فتوحات و اذن بدان را تصحيح مي‌كند . ايشان در مكاسب 2 / 243 مي‌نگارد : « ظاهر آن است كه عراق با اجازه فتح شد ، و دليل ملكيت مسلمين نسبت به آن كشف از اين اجازه مي‌كند . اما فتوحات غير عراق در زمان عمر كه قسمت غالب فتوحات را تشكيل مي‌دهد ؛ ظاهر برخى روايات آن است كه آنها هم