7 / 318 مينويسد : « در روز مرگ معتصم ، با پسرش هارون واثق بن محمد معتصم بيعت شد ، و اين در چهارشنبه هشتم ربيع الاول سال 227 بود . در اين سال توفيل پادشاه روم كه حكومتى دوازده ساله داشت درگذشت . »
همان 7 / 348 : « در آن سال [ 233 ] ميخائيل بن توفيل بر مادرش تذوره شوريد ، او را در آفتاب قرار داد ، و [ پس از مدّتي ] وارد دير كرد . او لغثيط را - كه مادرش را در رابطه با او متهم نموده بود - به قتل رساند . حكومت مادر او شش سال بود . »
يعنى وى ترسيد مادرش با لغثيط ازدواج كند و حكومت را از پسر به شوهرش انتقال دهد .
همان 7 / 608 : « در اين سال [ 254 ] بسيل معروف به صقلبى بر ميخائيل بن توفيل پادشاه روم شوريد و او را به قتل رساند . حكومت ميخائيل بيست و چهار سال بود . صقلبى پس از او حكومت روم را به دست گرفت . »
نگارنده : بايد گفت امپراطور ثيوفيلوس از سال 842 تا 866 م حكومت كرده ، و اين همان زمانى است كه مادر امام ( عليه السلام ) در آن رشد كرد و به سامرا آمد . لذا صحيح است كه توفيل را جدّ او بدانيم ، و لكن همچنانكه گذشت مطلبى در مورد پدرش يشوعا در دست نيست .
قصة الحضارة 5 / 4973 : « ثيوفيلس ( 842 - 829 ) قانونگذار مصلح ، پادشاه بانى و مدير هوشيار كه سنت در تنگنا گذاردنِ شكنندگان تماثيل را زنده نمود ، و به اسهال از دنيا رفت . بيوهى او ثيودورا به عنوان حاكمى توانا جانشين او شد ( 856 - 842 ) ، و دوران تنگنا را پايان داد . ميخائيل سوم ميگسار ( 867 - 842 ) به عجز خود امپراطورى را ابتدا به مادرش سپرد ، و پس از مرگ مادر به عموى فرهيخته و توانايش قيصر بارداس .
آنگاه شخصيتى يگانه به طور غير منتظرهاى وارد عرصه ميشود . او خاندان مقتدر مقدونى را تأسيس ميكند . باسل مقدونى در ( 862 ؟ ) در نزديكى هدريانوپل در خانوادهاى ارمنى و كشاورز زاده شد . بلغاريان در كودكى او را به اسارت گرفتند ، و جوانى را در ميان آنان در آن سوى دانوب در مناطقى كه آن روز به مقدونيه معروف بود گذراند . در بيست و پنج سالگى از ميان آنان گريخت و به سمت قسطنطنيه آمد . يكى از سياستمداران او را به عنوان مشاور امور لشكرى اجير كرد ، علت اين امر هم توان جسمى او بود . او در جريان يك سفر به
فرهنگ موضوعي احاديث امام مهدي ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 964
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٩٦٤